Od 7 czerwca zakaz wykrywalnych pozostałości czterech pestycydów w żywności

W Dzienniku Ustaw ogłoszono rozporządzenie, które od 7 czerwca 2026 r. wprowadza zasadę braku wykrywalnych pozostałości czterech substancji w żywności na polskim rynku: tiofanatu metylowego, karbendazymu, benomylu i glufosynatu. Przepisy przygotowały wspólnie Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz Ministerstwo Zdrowia, a dotyczą one środków ochrony roślin niedopuszczonych do stosowania w Unii Europejskiej.

Regulacja ma ograniczyć ryzyko, że na polski rynek trafi importowana żywność z pestycydami zakazanymi w UE, a zarazem wyrównać warunki konkurencji dla polskich rolników.

To rozwiązanie ma zwiększać bezpieczeństwo żywności i wzmacniać ochronę konsumentów — przekazał minister rolnictwa Stefan Krajewski.

Przepisy mają charakter tymczasowy. Pozostaną w mocy przez 12 miesięcy albo do czasu wprowadzenia wspólnych przepisów unijnych dotyczących tych substancji.

Dlaczego te substancje uznano za groźne

O zagrożeniach mówi prof. dr hab. Ewelina Hallmann z Katedry Żywności Funkcjonalnej i Ekologicznej Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego. Tiofanat metylowy to fungicyd z grupy benzimidazoli.

Preparat ten wykazuje potencjalne działanie genotoksyczne i rakotwórcze — tłumaczy profesor w rozmowie z WP abcZdrowie. — Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) wskazał, że jednym z głównych problemów podczas oceny były dane dotyczące mutagenności i rakotwórczości, szczególnie związane z jego metabolitem — karbendazymem.

Karbendazym od lat budzi obawy toksykologiczne.

Jest jednym z najlepiej przebadanych pestycydów pod kątem wpływu na układ rozrodczy. Ma negatywny wpływ na przebieg spermatogenezy, prowadzi do uszkodzeń jąder oraz wpływa na gospodarkę hormonalną samców — przestrzega prof. Hallmann.

Jak dodaje, związek może działać embriotoksycznie i teratogennie, powodować uszkodzenia chromosomów oraz nasilać stres oksydacyjny. Benomyl po wchłonięciu szybko przekształca się w karbendazym i to ten metabolit odpowiada za większość jego toksyczności — badania wskazywały m.in. na zmniejszenie liczby plemników i degenerację kanalików nasiennych. Część badań epidemiologicznych sugerowała możliwy związek zawodowej ekspozycji na benomyl z rozwojem choroby Parkinsona.

Glufosynat to herbicyd o działaniu neurotoksycznym. Najwięcej benzymidazoli wykrywano w owocach jagodowych, szpinaku, jarmużu, ogórkach, papryce i fasoli szparagowej.

Jak ograniczyć pozostałości w domu

Najprostszą i najskuteczniejszą metodą jest mycie pod bieżącą wodą przez 15-30 sekund — mówi prof. Hallmann.

Taki zabieg usuwa zanieczyszczenia powierzchniowe i zmniejsza ilość wielu pestycydów kontaktowych.