Nowe zasady przyznawania L4. Częstsze kontrole

Od stycznia 2026 roku zwolnienie lekarskie przestanie być jedynie formalnym usprawiedliwieniem nieobecności w pracy. Nowelizacja ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych zaostrza zasady korzystania z L4, nakładając nowe obowiązki na chorych oraz wprowadzając znacznie częstsze kontrole Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS).

Rygorystyczne zmiany w systemie zwolnień lekarskich od 2026 roku

Nowe przepisy, przyjęte przez Sejm i podpisane przez Prezydenta, ujednolicają zasady nadzoru nad zwolnieniami lekarskimi. ZUS zyska prawo do natychmiastowego żądania od placówek medycznych dokumentacji związanej z wystawionym e-ZLA. Będzie mógł także weryfikować, czy pacjent przestrzega zaleceń lekarskich – nie wolno mu wykonywać pracy ani innych czynności sprzecznych z leczeniem, takich jak remonty czy wyjazdy wakacyjne.

Odmowa udostępnienia danych lub niestawienie się na badanie kontrolne spowoduje wstrzymanie wypłaty zasiłku za cały okres zwolnienia. Nowelizacja przewiduje jednak wyjątki: osoby zatrudnione na dwóch etatach zachowają prawo do świadczeń, jeśli praca w drugim miejscu nie koliduje z zaleceniami medycznymi i uzyska zgodę ZUS. Od 1 stycznia 2027 roku możliwe będzie orzekanie niezdolności do pracy tylko dla jednego tytułu ubezpieczenia, pod warunkiem zgodności drugiej pracy z celem leczenia.

7-dniowy termin na zgłoszenie L4 pracodawcy

Od 1 stycznia 2026 roku pracownicy mają dokładnie 7 dni kalendarzowych od daty wystawienia e-ZLA na powiadomienie pracodawcy o nieobecności. Niedopełnienie terminu skutkuje obniżeniem zasiłku o 25 proc., a w poważniejszych przypadkach – całkowitą utratą prawa do świadczenia.

Obowiązek ten dotyczy także wyjątkowych sytuacji, jak hospitalizacja czy brak dostępu do internetu. Pracownik musi wtedy udowodnić, że opóźnienie było niezależne od niego.

Oświadczenie o opiece i kontrola warunków domowych

Pobierający zasiłek chorobowy lub opiekuńczy będą musieli złożyć oświadczenie, że w gospodarstwie domowym nie ma innej osoby zdolnej do opieki nad dzieckiem lub osobą niesamodzielną. ZUS będzie mógł żądać rachunków za media, potwierdzenia adresu zamieszkania oraz listy domowników.

Brak przekazania dokumentów spowoduje automatyczne wstrzymanie wypłaty, niezależnie od argumentów o ochronie danych osobowych.

E-wezwania i domniemanie doręczenia

Wezwania do kontroli będą wysyłane elektronicznie na Platformę Usług Elektronicznych (PUE) ZUS lub SMS-em. Po 24 godzinach uznaje się je za doręczone, nawet jeśli adresat ich nie odczytał. Brak usprawiedliwienia nieobecności na kontroli będzie traktowany jak odmowa współpracy.

Od 27 stycznia 2026 roku ZUS zyska nowe uprawnienia, w tym kontrolę L4 na opiekę nad rodziną, wylegitymowanie, wstęp do miejsca kontroli oraz żądanie wyjaśnień. Od 13 kwietnia 2026 roku wejdą precyzyjne definicje pracy zarobkowej i czynności niezgodnych z celem zwolnienia, dopuszczając drobne czynności incydentalne.

Eksperckie wskazówki – jak się przygotować od 2026 roku?

• Zgłaszaj nieobecność niezwłocznie i sprawdzaj widoczność e-ZLA w systemie.
• Przestrzegaj 7-dniowego terminu na informację dla pracodawcy – przechowuj potwierdzenia, zwłaszcza przy dokumentach papierowych.
• Loguj się regularnie do PUE ZUS i aktualizuj dane kontaktowe, by nie przegapić wezwania.

Nowelizacja ma uszczelnić system, ograniczając nadużycia, ale zwiększa formalności dla pacjentów. Pełne świadczenia przysługiwać będą tylko osobom spełniającym wszystkie wymagania i przestrzegającym zaleceń medycznych.