Tak bolą plecy przy raku trzustki. Gdy poczujesz ten ból, natychmiast do onkologa

Kiedy dopada nas ból pleców, zazwyczaj tłumaczymy go siedzącym trybem życia, przeciążeniem, niewygodnym materacem lub tzw. wypadającym dyskiem. W takich sytuacjach często udajemy się do fizjoterapeuty, sięgamy po plastry rozgrzewające lub tabletki, licząc na szybkie ustąpienie dolegliwości. Tymczasem istnieje pewien typ bólu kręgosłupa, który nie ustępuje po masażach, a jego zignorowanie może być niezwykle groźne — to ból pleców związany z rakiem trzustki. Wielu pacjentów doświadcza go jako jeden z pierwszych i najbardziej mylących objawów nowotworu.

Rak trzustki uznawany jest za jednego z najbardziej podstępnych nowotworów. Rozwija się powoli, ukryty głęboko w jamie brzusznej, przez co trudno go wcześnie wykryć. Ponieważ ten narząd nie posiada twardej torebki, guz może rosnąć przez długi czas, nie dając typowych objawów ze strony układu pokarmowego. Często pierwszym sygnałem jest właśnie ból pleców. Jak jednak rozróżnić go od zwykłego przeciążenia?

Ból budzący w nocy i promieniujący z brzucha – objaw alarmowy

Ból pleców wywołany nowotworem trzustki znacząco różni się od zwykłego bólu mięśni czy bólów korzonkowych. Szczególnie charakterystyczne jest to, że nie nasila się podczas ruchów takich jak podnoszenie się, schylanie czy skręcanie tułowia, które zwykle powodują bóle przeciążeniowe. W przypadku raka trzustki ból występuje na odcinku lędźwiowo-krzyżowym lub środkowej części pleców.

• Lokalizacja: Pacjenci często opisują go jako ból zaczynający się głęboko w nadbrzuszu, który „przewierca” ciało na wylot aż do kręgosłupa.
• Charakter bólu: Tępy, głęboki i wiercący, a co najważniejsze — jest stały i nie ustępuje przy zmianie pozycji czy rozciąganiu mięśni.
• Objawy nocne: Ten rodzaj bólu często budzi w nocy, uniemożliwiając spokojny sen, co jest jedną z tzw. czerwonych flag wymagających pilnej konsultacji lekarskiej.

Dlaczego splot słoneczny jest źródłem tak intensywnego bólu?

Aby zrozumieć mechanizm tego bólu, warto przyjrzeć się anatomii. Trzustka położona jest poziomo w górnej części brzucha, tuż przed kręgosłupem, przyklejona do tylnej ściany jamy brzusznej. Gdy w jej obrębie rozwija się guz, zaczyna brakować miejsca na jego wzrost, co powoduje nacisk na otaczające struktury.

Bezpośrednio za trzustką znajduje się splot trzewny, zwany także splotem słonecznym — największe skupisko nerwów autonomicznego układu nerwowego w ludzkim ciele. Naciekanie guzem tej struktury powoduje silny ból neuropatyczny, który jest trudny do uśmierzenia. Ponieważ splot ten znajduje się tuż przed kręgosłupem, mózg odczytuje to jako głęboki ból pleców.

Test pozycji embrionalnej – sygnał, którego nie możesz zignorować

Jednym z najbardziej charakterystycznych zachowań pacjentów z rakiem trzustki jest sposób, w jaki próbują złagodzić ból. Zazwyczaj osoby z problemami kręgosłupa szukają pozycji leżącej na płasko, która odciąża dyski i mięśnie. Jednak u pacjentów z rakiem trzustki leżenie na plecach wywołuje nasilony ból.

Dzieje się tak, ponieważ podczas leżenia na wznak siła grawitacji powoduje opadanie narządów — żołądka, jelit oraz samej powiększonej trzustki z guzem — które mocno uciskają splot trzewny, zwiększając ból.

Jakie pozycje przynoszą ulgę? Pacjenci odczuwają zmniejszenie bólu, gdy:

• siadają i mocno pochylają się do przodu,
• zwijają się w kłębek na boku, przyjmując tzw. pozycję embrionalną,
• przyciągają kolana pod samą klatkę piersiową.

Zmiana pozycji powoduje chwilowe „odsunięcie” narządów jamy brzusznej od kręgosłupa i nerwów, co minimalizuje nacisk guza. Jeśli rozpoznasz u siebie lub bliskiej osoby taki schemat zachowań, nie zwlekaj z wizytą u specjalisty.

Kiedy przestać szukać winnego w materacu i udać się do lekarza?

Ból promieniujący do pleców nie powinien być zbyt szybko bagatelizowany i diagnozowany tylko w gabinecie masażysty — szczególnie, jeśli masz więcej niż 50 lat i pojawiają się u Ciebie dodatkowe objawy, nawet bardzo subtelne. Szczególnie powinny Cię zaniepokoić towarzyszące:

• niezamierzona utrata masy ciała, kiedy ubrania stają się luźniejsze,
• brak apetytu lub uczucie szybkiego nasycenia po niewielkich porcjach jedzenia,
• zażółcenie skóry lub białkówek oczu,
• nagłe, niewyjaśnione wystąpienie cukrzycy.

W takich przypadkach trzeba jak najszybciej zgłosić się do lekarza pierwszego kontaktu lub gastroenterologa. Podstawowym badaniem jest ultrasonografia jamy brzusznej, natomiast złotym standardem diagnostycznym w wykrywaniu raka trzustki pozostaje tomografia komputerowa (TK) z kontrastem.

Nowotwory nie czekają, aż skończysz serię zabiegów u fizjoterapeuty. Wczesne wykrycie raka trzustki często może być istotnym czynnikiem ratującym życie.