Z 11 do 20 tysięcy w kilka lat. „Rak bogatych” atakuje Polaków, 30-latkowie na celowniku

W Polsce obserwujemy alarmujący wzrost zachorowań na raka jelita grubego – nowotwór kiedyś kojarzony głównie z seniorami. Liczba diagnoz wzrosła z około 11 tysięcy rocznie w 2017 roku do blisko 20 tysięcy w 2024 roku, co niemal podwoiło skalę problemu i dotyka teraz osób w każdym wieku.

Zmieniający się profil pacjenta – młodzi coraz częściej na oddziałach onkologicznych

Dawniej rak jelita grubego występował głównie u osób starszych, dziś specjaliści notują rosnącą liczbę pacjentów w wieku 30–40 lat. To osoby aktywne zawodowo, które często bagatelizują objawy takie jak ból brzucha czy zaburzenia rytmu wypróżnień. Ten trend wymaga większej czujności, zwłaszcza wśród młodszych grup.

„Rak bogatych” – co kryje się pod tą nazwą?

Nazwa „rak bogatych” odnosi się nie do zamożności, lecz do stylu życia charakterystycznego dla krajów rozwiniętych. W Polsce w ostatniej dekadzie dieta uległa radykalnej zmianie – dominują szybkie przekąski, wysokoprzetworzona żywność i nadmiar czerwonego mięsa, przy jednoczesnym braku aktywności fizycznej. To utrudnia jelitom usuwanie toksyn i sprzyja nowotworom.

Wieloletnie złe nawyki żywieniowe i siedzący tryb życia kumulują stany zapalne, które są kluczowym podłożem raka jelita grubego.

Co drugi dorosły Polak zmaga się z nadwagą lub otyłością, co dodatkowo zwiększa ryzyko zachorowania.

Objawy raka jelita grubego – sygnały, których nie wolno lekceważyć

Choroba często rozwija się bezobjawowo lub z symptomami przypisywanymi hemoroidom, zespołowi jelita drażliwego czy zatruciom. Warto zwrócić uwagę na:

• trwałe zaparcia lub biegunki, których wcześniej nie było,
• zmianę kształtu stolca, np. ołówkowatego,
• krew w stolcu, nawet śladową,
• niewyjaśnioną utratę wagi bez diety,
• częste wzdęcia i uczucie niepełnego wypróżnienia.

Ból brzucha zwykle pojawia się w zaawansowanym stadium, dlatego nie należy na niego czekać.

Kolonoskopia – skuteczna broń w profilaktyce raka jelita grubego

Kolonoskopia pozwala nie tylko wykryć raka, ale przede wszystkim zapobiegać mu, usuwając polipy – zmiany, które mogą ewoluować w nowotwór. W Polsce dostępne są bezpłatne programy przesiewowe, choć barierą bywa lęk lub wstyd. Nowoczesne metody z znieczuleniem minimalizują dyskomfort.

Badanie wystarczy raz na 10 lat, by znacząco obniżyć ryzyko. Przy dwukrotnym wzroście zachorowań profilaktyka jest obowiązkowa po 40. roku życia, a wcześniej przy obciążeniach rodzinnych.

Źródło danych: Krajowy Rejestr Nowotworów (KRN), Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ)