Ciemniejsza, szorstka albo aksamitna w dotyku skóra na karku, pod pachami czy w pachwinach. Wiele osób próbuje ją doszorować, myśląc, że to zabrudzenie. Nic z tego, bo zmiana jest w samej skórze. Lekarze nazywają ją rogowaceniem ciemnym (łac. acanthosis nigricans). W większości przypadków to sygnał, by przyjrzeć się gospodarce cukrowej.
Jak wygląda rogowacenie ciemne
Serwis DOZ opisuje je jako ciemnobrązowe zmiany na pogrubiałej skórze, z przebarwieniem i nadmiernym rogowaceniem. Czasem towarzyszy im świąd. Najczęściej pojawiają się:
- w fałdach skóry,
- na szyi i karku,
- pod pachami,
- w pachwinach.
Rzadziej zmiany występują w okolicy sutków i krocza, na dłoniach, stopach, kolanach, łokciach, twarzy, a nawet na błonie śluzowej jamy ustnej.
Najczęstsze tło: insulinooporność
Według DOZ najczęstszą przyczyną rogowacenia ciemnego są insulinooporność i cukrzyca typu 2. Czynnikami ryzyka są otyłość i zespół metaboliczny. Dermatolodzy Robert A. Schwartz i Edmund J. Janniger w „Przeglądzie Dermatologicznym” piszą, że zmiany te są markerem insulinooporności i powinny skłonić do wczesnego działania, by zapobiec cukrzycy typu 2 i chorobom serca.
Inne możliwe przyczyny to zaburzenia hormonalne, m.in. choroby nadnerczy, przysadki, niedoczynność tarczycy i zespół policystycznych jajników. Zmiany mogą też wywołać niektóre leki, w tym hormonalne środki antykoncepcyjne i sterydy. Schwartz i Janniger wymieniają również statyny i kwas nikotynowy. Postać polekowa zwykle ustępuje w ciągu 4–10 tygodni od odstawienia leku, ale o odstawieniu zawsze decyduje lekarz.
Dobra wiadomość: może ustąpić po schudnięciu
Dr hab. Aneta Gawlik ze Śląskiego Uniwersytetu Medycznego wyjaśnia w serwisie mp.pl, że postać rogowacenia związana z otyłością może ustąpić po zmniejszeniu masy ciała. DOZ wśród metod leczenia przyczynowego wymienia dobre wyrównanie cukrzycy, redukcję wagi, więcej ruchu i leczenie choroby podstawowej. Miejscowo stosuje się m.in. maści z mocznikiem lub kwasem salicylowym.
Kiedy zmiany wymagają pilnej diagnostyki
Rogowacenie ciemne bardzo rzadko jest objawem nowotworu. Schwartz i Janniger podkreślają, że tylko jedna z ośmiu jego odmian jest uznanym zespołem paranowotworowym. Dr hab. Gawlik dodaje, że ta złośliwa postać w 90 proc. przypadków towarzyszy nowotworom przewodu pokarmowego.
DOZ zwraca uwagę, że charakterystyczne dla postaci nowotworowej jest zajęcie skóry dłoni i stóp. Szczegółowej diagnostyki wymagają też zmiany, które pojawiły się bez wyraźnej przyczyny metabolicznej lub hormonalnej.
Od czego zacząć
Jeśli zauważysz u siebie lub u bliskich ciemne, aksamitne plamy w fałdach skóry, umów się do lekarza rodzinnego. Diagnostykę zaczyna się od oceny insulinooporności i cukrzycy typu 2, a potem, jeśli trzeba, zaburzeń hormonalnych. Dokładny zakres badań dobierze lekarz.
Zwróć uwagę także na wnuki
Rogowacenie ciemne nie dotyczy tylko dorosłych. Schwartz i Janniger piszą, że postać związana z otyłością występuje na całym świecie zarówno u dorosłych, jak i u dzieci. U otyłych dzieci jest ważnym sygnałem insulinooporności i powinno skłonić do wczesnego działania, zanim rozwinie się cukrzyca typu 2 czy choroby serca. Jeśli babcia zauważy u wnuka ciemną, szorstką skórę na karku, której nie da się domyć, warto delikatnie zasugerować rodzicom wizytę u pediatry.
Dr hab. Gawlik wymienia też postać akralną, która pojawia się na łokciach, kolanach, kostkach dłoni i grzbietach stóp u osób zdrowych. Istnieje także rzadka postać rodzinna, dziedziczona i ujawniająca się w dzieciństwie. Dlatego ocenę zmian zawsze warto zostawić lekarzowi.
Przy niepokojących zmianach na skórze zawsze skonsultuj się z lekarzem.
Ilustracja: wygenerowana przez AI
Comments