Śmierć bliskiej osoby to moment, w którym nikt nie ma siły na urzędowe formalności. Dlatego dobrze wiedzieć wcześniej, ile wynosi zasiłek pogrzebowy, kto może go dostać i co się zmienia. Od 1 stycznia 2026 r. zasiłek jest wyższy, a od 1 stycznia 2027 r. zakłady pogrzebowe będą mogły składać wnioski do ZUS przez internet.
7000 zł zamiast 4000 zł
Od 1 stycznia 2026 r. zasiłek pogrzebowy wynosi 7000 zł. Wcześniej było to 4000 zł, a według Gazety Prawnej stawka nie zmieniała się od kilkunastu lat. To świadczenie jednorazowe.
O wysokości zasiłku decyduje data śmierci, a nie data pogrzebu ani złożenia wniosku. Jeśli bliska osoba zmarła 1 stycznia 2026 r. lub później, przysługuje wyższa kwota.
Kto dostaje zasiłek i ile
Zasiłek przysługuje w razie śmierci osoby ubezpieczonej, emeryta lub rencisty, a także członka rodziny takiej osoby. Do rodziny zaliczają się m.in. małżonek (także w separacji), rodzice, dzieci, rodzeństwo, dziadkowie i wnuki.
Wypłatę dostaje ten, kto poniósł koszty pogrzebu. Tu jest ważna różnica:
- członek rodziny, który zapłacił za pogrzeb, otrzymuje pełne 7000 zł, nawet jeśli pogrzeb kosztował mniej,
- osoba obca albo instytucja (np. pracodawca, dom pomocy społecznej, gmina, parafia) dostaje zwrot udokumentowanych kosztów, ale nie więcej niż 7000 zł,
- gdy za pogrzeb płaciło kilka osób, zasiłek dzieli się proporcjonalnie do poniesionych kosztów.
Zasiłek przysługuje tylko z jednego tytułu.
Zakład pogrzebowy: teraz i od 2027 roku
Od początku 2026 r. zakład pogrzebowy może złożyć wniosek do ZUS lub KRUS w imieniu osoby, która pokryła koszty, ale tylko na podstawie jej upoważnienia. Zasiłek może wtedy trafić na konto zakładu albo bezpośrednio do rodziny. Możliwa jest też wypłata podzielona: część pokrywa fakturę zakładu, a resztę dostaje organizator pogrzebu. Według Gazety Prawnej w pierwszych miesiącach 2026 r. ZUS zarejestrował blisko 8 tys. takich transakcji.
Od 1 stycznia 2027 r. zakład pogrzebowy będzie mógł zgłaszać wniosek przez swój profil informacyjny w systemie teleinformatycznym ZUS, czyli przez internet. ZUS zapowiada, że trwają prace nad systemem, a wyjaśnienia mają się pojawić na zus.pl. Celem jest szybsze sprawdzanie dokumentów i krótszy czas wypłaty.
Waloryzacja i terminy
Od 2026 r. zasiłek może rosnąć co roku od 1 marca, ale tylko wtedy, gdy średnioroczna inflacja za poprzedni rok przekroczy 5 proc. Nową kwotę ogłasza prezes ZUS w „Monitorze Polskim”. Zwlekanie z wnioskiem w nadziei na podwyżkę nie ma sensu, bo liczy się data śmierci.
O terminach trzeba pamiętać:
- wniosek trzeba złożyć w ciągu 12 miesięcy od śmierci, inaczej prawo do zasiłku wygasa (są wyjątki, np. gdy ciało odnaleziono później),
- ZUS ma 14 dni na decyzję od wyjaśnienia ostatniej potrzebnej okoliczności (wcześniej było to 30 dni).
Gdy koszty są wyjątkowo wysokie
Zdarza się, że pogrzeb kosztuje znacznie więcej niż zwykle, na przykład gdy trzeba sprowadzić ciało z zagranicy. Wtedy można się starać w ośrodku pomocy społecznej o zasiłek celowy. Według Forsal.pl nie obowiązuje przy nim kryterium dochodowe, choć kwota nie zawsze pokrywa wszystkie koszty. Gazeta Prawna opisuje, że taki zasiłek ma pokrywać nadzwyczajne, uzasadnione i udokumentowane wydatki, nawet jeśli zasiłek z ZUS lub KRUS został już wypłacony.
Zasiłek wypłaca też KRUS, jeśli zmarły był tam ubezpieczony. W pierwszym kwartale 2026 r. KRUS przyjęła ponad 11,2 tys. wniosków na kwotę ponad 70,6 mln zł, a wypłata trwała tam średnio około 10 dni.
Jakie dokumenty przygotować
Wniosek składa się na formularzu Z-12, dostępnym na zus.pl i w placówkach ZUS. Można go złożyć osobiście, przez pełnomocnika, pocztą, przez PUE/eZUS albo za pośrednictwem zakładu pogrzebowego. We wniosku podaje się dane zmarłego i wnioskodawcy, oświadczenie o kosztach oraz numer konta. Trzeba dołączyć rachunki za pogrzeb. Akt zgonu sporządzony w Polsce ZUS pobiera sam z Urzędu Stanu Cywilnego, dołącza się go tylko wtedy, gdy wystawiono go za granicą.
Od stycznia do maja 2026 r. ZUS przyjął ponad 115,6 tys. wniosków i wypłacił ponad 859 mln zł zasiłków pogrzebowych.
Źródło: Forsal.pl, Gazeta Prawna (GazetaPrawna.pl).
Ilustracja: wygenerowana przez AI
Comments