Zapominasz, gdzie odłożyłaś okulary, albo mąż coraz częściej pyta o to samo dwa razy? Zwykle to normalna część starzenia się. Badanie opublikowane w „Journal of the American Heart Association” sugeruje jednak, że u osób po sześćdziesiątce gorsze wyniki testów myślenia i pamięci mogą wiązać się z wyższym ryzykiem udaru w kolejnych latach.
Prawie 5 tysięcy osób i 12 lat obserwacji
W badaniu wzięło udział 4912 dorosłych, w tym 3094 osoby w wieku 60–69 lat. Na początku nikt z nich nie miał demencji, udaru ani przemijającego niedokrwienia mózgu. Uczestnicy wykonali testy poznawcze, a potem byli obserwowani średnio przez 12,3 roku. W tym czasie udar przeszły 572 osoby.
Co pokazały wyniki
U osób w wieku 60–69 lat gorsze wyniki testów wiązały się z wyższym ryzykiem udaru:
- gorsze ogólne myślenie: ryzyko wyższe o 86 proc.,
- słabsza pamięć epizodyczna, czyli zapamiętywanie zdarzeń: o 68 proc.,
- wolniejsze przetwarzanie informacji: o 66 proc.
Płynność słowna i niektóre funkcje wykonawcze nie wiązały się z wyższym ryzykiem. Co ciekawe, u osób po 70. roku życia nie znaleziono istotnych związków po uwzględnieniu stanu zdrowia i stylu życia.
Skąd może brać się ten związek
Autorzy rozważają dwa wyjaśnienia. Pierwsze: gorsze wyniki mogą odzwierciedlać tzw. ciche udary, czyli drobne uszkodzenia mózgu bez wyraźnych objawów. Tego jednak nie sprawdzono, bo nie robiono rezonansu. Drugie: pamięć i ryzyko udaru mogą mieć wspólne przyczyny, takie jak nadciśnienie, cukrzyca, palenie, nadmiar alkoholu i brak ruchu. Związek utrzymał się jednak po uwzględnieniu tych czynników, więc nie wyjaśniają go one w całości.
Lekarze: to jeszcze nie test na udar
Eksperci niezwiązani z badaniem studzą emocje. Dr Christopher Yi z MemorialCare Orange Coast Medical Center podkreśla, że badanie pokazuje związek, a nie dowodzi, że gorsza pamięć powoduje udar. Jego zdaniem jest za wcześnie, by zalecać testy pamięci do przewidywania udaru. Dr Derk W. Krieger z Re:Cognition Health dodaje, że testy poznawcze nie powinny jeszcze być rutynowym elementem oceny ryzyka udaru.
Na co masz wpływ
Najważniejsza wiadomość jest praktyczna. Wiele czynników, które łączą pamięć i udar, można kontrolować. Standardowa ocena ryzyka obejmuje:
- ciśnienie krwi i poziom cukru,
- cholesterol i masę ciała,
- aktywność fizyczną, dietę i palenie,
- choroby takie jak cukrzyca czy migotanie przedsionków oraz historię rodzinną.
Czym jest pamięć epizodyczna
W badaniu największe znaczenie miały ogólna sprawność myślenia, pamięć epizodyczna i szybkość przetwarzania informacji. Pamięć epizodyczna to zdolność zapamiętywania konkretnych zdarzeń: co jadłaś wczoraj na obiad, o czym rozmawiałaś z sąsiadką, gdzie zostawiłaś klucze. Przetwarzanie informacji to tempo, w jakim mózg odbiera i porządkuje to, co widzimy i słyszymy.
Autorzy badania sugerują, że testy poznawcze mogłyby w przyszłości stać się ważnym narzędziem przesiewowym u osób w wieku 60–69 lat. Dr Yi uważa, że największą wartość miałyby w połączeniu z badaniami obrazowymi lub innymi wskaźnikami biologicznymi. To jednak pomysł na przyszłość, a nie dzisiejsza praktyka. Brak związku u osób po 70. sugeruje też, że w starszym wieku na wyniki testów wpływa wiele innych czynników.
Jeśli Ty lub mąż zauważacie wyraźne pogorszenie pamięci, a do tego macie nadciśnienie czy cukrzycę, warto porozmawiać z lekarzem rodzinnym. W razie niepokojących objawów skonsultuj się z lekarzem.
Ilustracja: wygenerowana przez AI
Comments