Nerwica daje objawy fizyczne. Sześć sygnałów, które ciało wysyła przy przeciążeniu psychiki

Ciało reaguje pierwsze

Zaburzenia nerwicowe potrafią przez wiele miesięcy dawać wyłącznie objawy somatyczne, przez co pacjenci trafiają najpierw do kardiologa, gastrologa albo laryngologa, a nie do psychiatry. Wyniki badań krwi, EKG czy USG wychodzą prawidłowo, a dolegliwości nie ustępują. To jeden z najczęstszych powodów, dla których diagnoza zapada z dużym opóźnieniem.

Mechanizm jest prosty: przewlekłe napięcie utrzymuje układ współczulny w stanie ciągłej gotowości. Organizm zachowuje się tak, jakby zagrożenie trwało bez przerwy, choć realnego niebezpieczeństwa nie ma. Efektem są konkretne, mierzalne reakcje fizjologiczne.

Sześć objawów, które wraca najczęściej

Kołatanie serca i ucisk w klatce piersiowej. Przyspieszone tętno, uczucie „przeskakiwania” serca, czasem ból promieniujący do lewego ramienia. Objaw najczęściej mylony z zawałem i najczęstszy powód wezwania pogotowia przez osoby z napadem lęku.

Duszność i płytki oddech. Pojawia się uczucie, że powietrze nie dochodzi do płuc. Hiperwentylacja obniża poziom dwutlenku węgla we krwi, co daje mrowienie palców, warg i zawroty głowy — a to nasila lęk i zamyka błędne koło.

Ucisk w gardle. Tak zwana gałka histeryczna, czyli wrażenie przeszkody przy przełykaniu, mimo że gardło jest drożne. Odpowiada za to napięcie mięśni okolicy krtani.

Dolegliwości żołądkowo-jelitowe. Bóle brzucha, biegunki, wzdęcia, nudności. Oś jelitowo-mózgowa reaguje na stres bardzo szybko, dlatego zespół jelita drażliwego i zaburzenia lękowe często występują razem.

Napięciowe bóle głowy i karku. Opisywane jako obręcz zaciskająca się wokół czaszki, zwykle obustronne, nasilające się po południu. Towarzyszy im sztywność barków i zgrzytanie zębami w nocy.

Zawroty głowy i uczucie nierealności. Chwiejność, wrażenie zapadania się podłoża, czasem depersonalizacja — poczucie obserwowania siebie z boku. Objaw bywa najbardziej przerażający, bo pacjent podejrzewa chorobę neurologiczną.

Kiedy iść do specjalisty

Dolegliwości, które utrzymują się dłużej niż kilka tygodni, nasilają się w sytuacjach stresowych i ustępują w czasie odpoczynku lub urlopu, wskazują na podłoże lękowe. Przed rozpoznaniem nerwicy trzeba jednak wykluczyć przyczyny somatyczne — między innymi nadczynność tarczycy, niedokrwistość, arytmię i niedobory elektrolitowe, które dają bardzo podobny obraz.

Podstawą leczenia zaburzeń lękowych pozostaje psychoterapia poznawczo-behawioralna, w cięższych przypadkach uzupełniana farmakoterapią. Unikanie sytuacji wywołujących objawy przynosi ulgę doraźnie, ale w dłuższej perspektywie utrwala zaburzenie i poszerza listę miejsc oraz czynności, których pacjent zaczyna się bać.