Wiele kobiet mówi, że przez lata „nic się nie zmieniało”, a potem w krótkim czasie poczuły i zobaczyły w lustrze, że ciało się starzeje. Nowe badanie sugeruje, że to może nie być tylko wrażenie. Naukowcy przeanalizowali tysiące próbek tkanek i stwierdzili, że wiele narządów starzeje się nierówno, z okresami wyraźnego przyspieszenia.
Ponad 25 tysięcy próbek
Badanie przeprowadził zespół z amerykańskiego Sanford Burnham Prebys Medical Discovery Institute pod kierunkiem Sanju Sinhy, a wyniki opisano w czasopiśmie Nature Aging. Badacze przeanalizowali 25 306 próbek tkanek pobranych po śmierci od 970 osób w wieku od 21 do 70 lat. Objęto 40 rodzajów tkanek, a w końcowym porównaniu 14 z nich. Zmiany w budowie tkanek pod mikroskopem oceniał system sztucznej inteligencji o nazwie PathStAR.
Dwa momenty przyspieszenia
Naukowcy wyróżnili trzy wzorce starzenia: wczesne przyspieszenie, późne przyspieszenie i starzenie dwufazowe. Najczęstszy okazał się ten ostatni, z dwoma okresami szybszych zmian, przypadającymi zwykle na lata 30. i 50. życia. Taki wzór stwierdzono w 9 z 14 tkanek w końcowym porównaniu. Okresy przyspieszenia wiązały się z nasileniem stanu zapalnego oraz osłabieniem produkcji energii, naprawy komórek i kontroli ich jakości.
Jajniki: 35-40 lat i 55-60 lat
W przypadku kobiet szczególnie ciekawe są wyniki dotyczące jajników. Pierwsze przyspieszenie zmian pojawiało się między 35. a 40. rokiem życia, kiedy płodność zaczyna wyraźniej spadać. Drugie następowało w wieku około 55-60 lat i wiązało się z menopauzą. Podobny dwufazowy wzór zaobserwowano w żołądku, przełyku i jelitach. Autorzy przypuszczają, że jajniki mogą działać jak swego rodzaju biologiczny rozrusznik, który wpływa na tempo starzenia innych narządów, a hormony mogą synchronizować ten proces. Zwracają uwagę, że w przewodzie pokarmowym są receptory estrogenowe. To jednak tylko hipoteza, której nie udowodniono.
Tętnice zaczynają najwcześniej
Najwcześniej starzały się tętnice: przyspieszone zmiany widać było już między 30. a 39. rokiem życia, w tym zmiany związane z miażdżycą, takie jak złogi w ścianach naczyń. Macica i pochwa przez dużą część dorosłego życia pozostawały względnie stabilne, a więcej zmian pojawiało się w okolicach menopauzy.
Autorzy zwracają uwagę, że system PathStAR nie szacuje wieku człowieka. Ocenia jedynie zmiany w budowie tkanek widoczne pod mikroskopem, a na ich podstawie badacze opisali, kiedy dana tkanka zmienia się najszybciej.
Ograniczenia i co z tego wynika
Autorzy sami wskazują słabe strony badania. Próbki pochodziły od osób zmarłych, a ich choroby, przyczyny śmierci i inne indywidualne czynniki mogły wpływać na wyniki. Nie śledzono tych samych ludzi przez całe życie, tylko porównywano różne osoby w różnym wieku. Wyniki wymagają potwierdzenia. Badanie nie oznacza też, że po 30. czy 50. roku życia całe ciało nagle zaczyna starzeć się szybciej, ani że każda zmiana w budowie tkanek szkodzi zdrowiu.
Naukowcy liczą, że taka mapa starzenia pomoże kiedyś w terapiach dopasowanych do konkretnych narządów i do okresów, w których dana tkanka jest najbardziej wrażliwa. Na razie to wiedza z laboratorium, a nie gotowe zalecenia. Dla kobiet po pięćdziesiątce może być jednak dobrym argumentem, by okolice menopauzy potraktować jako czas na regularne badania kontrolne i rozmowę z lekarzem o profilaktyce.
W sprawach dotyczących twojego zdrowia skonsultuj się z lekarzem.
Ilustracja: wygenerowana przez AI
Comments