WHO: 38 proc. nowych zachorowań na raka w 2022 roku wiązało się z czynnikami, które da się wyeliminować

Blisko cztery na dziesięć nowych diagnoz nowotworowych postawionych na świecie w 2022 roku miało związek z czynnikami ryzyka, które można wyeliminować — wynika z analizy Światowej Organizacji Zdrowia opublikowanej w „Nature Medicine”. Badacze oszacowali ten udział na 38 proc. i wskazali dwa nawyki, które ważą najwięcej: palenie tytoniu oraz picie alkoholu.

Tytoń wypadł w zestawieniu najgorzej. Odpowiadał za około 15 proc. wszystkich nowych zachorowań na nowotwory na świecie, a w grupie mężczyzn związek był jeszcze silniejszy — palenie łączono z niemal co czwartym nowym przypadkiem raka. Alkohol odpowiadał za 3,2 proc. nowych zachorowań, co przekłada się na mniej więcej 700 tys. przypadków rocznie. Razem oba nawyki wiążą się z prawie połową nowotworów, które badacze zaliczyli do możliwych do uniknięcia.

Trzydzieści czynników pod lupą

Autorzy przeanalizowali 30 różnych czynników ryzyka. Poza tytoniem i alkoholem uwzględnili otyłość, brak ruchu, zanieczyszczenie powietrza, promieniowanie UV, infekcje wirusowe i bakteryjne oraz narażenie zawodowe na szkodliwe substancje. Znaczenie każdego z nich rozkłada się inaczej w zależności od regionu świata.

W Azji Wschodniej zanieczyszczone powietrze odpowiadało za mniej więcej 15 proc. przypadków raka płuca u kobiet. W Afryce Północnej i Azji Zachodniej ten sam czynnik wiązał się z około 20 proc. zachorowań na raka płuca wśród mężczyzn. WHO wskazuje, że samo ograniczanie indywidualnych nałogów nie wystarczy — potrzebne są decyzje systemowe dotyczące jakości powietrza i zdrowia publicznego.

HPV i szczepienia, które nie docierają do wszystkich

Około 10 proc. nowych przypadków raka powiązano z infekcjami. U kobiet największą rolę odegrał wirus HPV, prowadzący do raka szyjki macicy. Szczepionki chroniące przed najgroźniejszymi typami tego wirusa są dostępne od lat, ale wyszczepialność w wielu krajach wciąż pozostaje niska.

Prognozy WHO mówią o 30,5 mln nowych zachorowań rocznie w 2050 roku. Autorzy analizy przekonują, że konsekwentna polityka antytytoniowa, promocja aktywności fizycznej i poprawa jakości powietrza mogłyby ten scenariusz złagodzić. Zastrzegają jednocześnie, że nowotworów nie da się wyeliminować całkowicie — ograniczenie kontaktu z czynnikami ryzyka zmniejsza prawdopodobieństwo zachorowania, ale go nie znosi.