Słoik, który nagle trudno odkręcić, zakupy, które ciążą bardziej niż kiedyś, krzesło, z którego wstaje się z wysiłkiem. To nie zawsze tylko zmęczenie. Z wiekiem tracimy masę i siłę mięśni, a po sześćdziesiątce ten proces przyspiesza. Badanie przeprowadzone wśród kobiet z lubuskich uniwersytetów trzeciego wieku pokazało, jak częste są pierwsze objawy tego zjawiska.
Ile mięśni tracimy z wiekiem
Naukowczynie z Uniwersytetu Zielonogórskiego, powołując się na wcześniejsze prace, opisują, że utrata masy mięśniowej zaczyna się już po 30. roku życia, ale do pięćdziesiątki przebiega dość powoli. Po 50. roku życia szacuje się ją na 1-2 proc. rocznie, a po 60. na około 3 proc. rocznie. Siła mięśni między 50. a 70. rokiem życia może spaść o 30 proc., a kolejne 30 proc. ubywa między 70. a 80. rokiem życia. Takie zmiany określa się słowem sarkopenia.
Co wykazało badanie słuchaczek UTW
W badaniu opublikowanym w Roczniku Lubuskim w 2018 roku przeanalizowano dane 111 kobiet w wieku od 58 do 84 lat. Zmierzono skład ciała, siłę ścisku obu dłoni specjalnym dynamometrem i tempo chodu w 6-minutowym marszu. Wyniki:
- osłabienie siły rąk stwierdzono łącznie u 46,8 proc. kobiet,
- sarkopenię umiarkowaną u 13,5 proc.,
- sarkopenię ciężką u 4,5 proc.,
- tylko 33,3 proc. nie miało ani niskiej masy mięśniowej, ani osłabionego uścisku dłoni.
Odsetek ciężkiej sarkopenii był niższy niż typowe 10 proc. podawane dla osób w wieku 60-70 lat. Autorki zaznaczają, że grupa była niewielka, a wyniki wymagają potwierdzenia.
Badane podzielono na dwie grupy: 46 kobiet przed 70. rokiem życia i 65 kobiet starszych. Ciężką sarkopenię stwierdzono u 6,5 proc. młodszych i 3,1 proc. starszych. Niską masę mięśniową w jednym ze wskaźników miało łącznie 37,8 proc. kobiet. Samo osłabienie siły rąk, bez spadku masy mięśni, zaobserwowano u 28,8 proc. badanych. Większość uczestniczek miała co najmniej jeden z objawów sarkopenii.
Mięśnie i tłuszcz naraz
Badanie pokazało coś jeszcze. Większość kobiet miała nadmiar tkanki tłuszczowej, a ciężkiej sarkopenii towarzyszyło nadmierne otłuszczenie, także brzucha. Lekarze nazywają to otyłością sarkopeniczną. Waga może więc nie spadać, a mimo to mięśni ubywa. Dlatego samo ważenie się nie wystarcza, by ocenić, czy wszystko jest w porządku.
Uścisk dłoni jako jeden z sygnałów
Słabszy uścisk dłoni to jeden z prostych sygnałów, które lekarz bierze pod uwagę. W artykule dla lekarzy rodzinnych z 2023 roku jako próg, przy którym sarkopenia jest prawdopodobna, podano siłę ścisku ręki poniżej 16 kg u kobiet albo czas testu wstawania z krzesła dłuższy niż 15 sekund. Pomocny jest też krótki kwestionariusz SARC-F: wynik co najmniej 4 punktów to wskazanie do dalszej diagnostyki.
Proste testy siły uścisku czy wstawania z krzesła lekarz może wykonać w gabinecie, więc nie trzeba skomplikowanych badań, by zacząć rozmowę o mięśniach.
Co można zrobić
Według tego samego artykułu podstawą zapobiegania i leczenia jest ruch, szczególnie ćwiczenia oporowe, czyli takie, w których mięśnie pracują z obciążeniem, połączone z odpowiednią ilością białka w diecie, co najmniej 1-1,5 g na kilogram masy ciała na dobę. Zanim zaczniesz, porozmawiaj z lekarzem lub fizjoterapeutą, zwłaszcza jeśli chorujesz przewlekle, i poproś o program dopasowany do twoich możliwości.
Jeśli zauważasz, że słabniesz, częściej się potykasz albo trudno ci wstać z krzesła, skonsultuj się z lekarzem.
Ilustracja: wygenerowana przez AI
Comments