Jesień i zima to czas infekcji, które u osób po 65. roku życia częściej kończą się w szpitalu. Kilka szczepień w tym wieku nie kosztuje nic. Wyjaśniamy, które to szczepienia, gdzie je przyjąć i co ekspert mówi o najnowszej z nich, czyli szczepionce przeciw wirusowi RSV.
Cztery szczepienia, które finansuje NFZ
Na stronie Narodowego Funduszu Zdrowia czytamy, że osoby w wieku 65 lat i starsze mogą bezpłatnie zaszczepić się przeciw:
- grypie,
- pneumokokom,
- półpaścowi,
- RSV.
Szczepienia są dostępne w przychodniach i w wielu aptekach. Przy półpaścu warto przed wizytą zapytać lekarza rodzinnego albo sprawdzić na pacjent.gov.pl, czy obowiązują dodatkowe warunki, na przykład przynależność do grupy zwiększonego ryzyka. Informacja NFZ nie opisuje ich szczegółowo.
RSV: jedna dawka na kilka sezonów
Prof. Piotr Rzymski z Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu powiedział PAP, że według danych z badań klinicznych pojedyncza dawka szczepionki chroni przed poważną infekcją RSV przez co najmniej trzy sezony. Ochrona z czasem słabnie, ale w trzecim sezonie nadal jest zadowalająca.
To duża różnica w porównaniu z grypą i COVID-19. Skład tamtych szczepionek trzeba co roku aktualizować, więc szczepienie powtarza się przed każdym sezonem. RSV mutuje wolniej, a szczepionka opiera się na białku F, które zmienia się najwolniej. Dlatego nie wymaga corocznej zmiany.
Kto płaci, a kto ma zniżkę
Osoby, które skończyły 65 lat, dostają szczepionkę przeciw RSV bezpłatnie, na receptę z kodem „S”. Osoby w wieku 60–64 lata mogą ją kupić z 50-procentową refundacją w aptece. Szczepienie można przyjąć w aptece. Według badań klinicznych da się je łączyć ze szczepieniem przeciw grypie i COVID-19.
Dlaczego RSV to nie zwykłe przeziębienie
Prof. Rzymski powołuje się na projekt RespiTer. Hospitalizacje z powodu RSV często trwają ponad tydzień, a znaczna większość dorosłych pacjentów wymagała antybiotyków z powodu podejrzenia lub potwierdzenia nadkażenia bakteryjnego. Wśród bakterii wymieniane są m.in. pneumokoki, przed którymi również chroni bezpłatna szczepionka.
Ekspert zwraca też uwagę, że po ciężkim przebiegu RSV utrzymuje się podwyższone ryzyko zawału serca i udaru, zwłaszcza w pierwszym miesiącu, a nawet do 12 miesięcy po infekcji. Najbardziej zagrożeni są seniorzy i osoby z kilkoma chorobami przewlekłymi. Zakażenia RSV często szczytują pod koniec sezonu, w drugiej połowie lutego, a nawet w połowie marca, więc na szczepienie nie jest za późno.
Przy okazji: bezpłatne badania po 50.
NFZ przypomina też o badaniach profilaktycznych bez skierowania. Mammografię kobiety w wieku 45–74 lata mogą robić co 2 lata. Kolonoskopia przysługuje osobom w wieku 50–65 lat. W programie „Moje Zdrowie” po 50. roku życia lekarz może zlecić m.in. próby wątrobowe, badanie kału na krew utajoną i test HCV.
Dlaczego nie warto odkładać szczepienia
Prof. Rzymski zwraca uwagę, że w Polsce stosuje się głównie szczepionki białkowe przeciw RSV, a ochrona po nich utrzymuje się dłużej niż jeden sezon. Jedna wizyta w aptece może więc zabezpieczyć mamę lub tatę na kilka kolejnych zim. Ekspert wymienia też bakterie, które najczęściej powodują nadkażenia po RSV: oprócz pneumokoków są to m.in. gronkowiec złocisty i Haemophilus influenzae. Dlatego połączenie szczepienia przeciw RSV ze szczepieniem przeciw pneumokokom ma sens.
W praktyce najprościej zacząć od wizyty u lekarza rodzinnego. Można od razu zapytać o wszystkie cztery szczepienia i ustalić, które da się przyjąć w aptece, a które w przychodni. Warto zabrać ze sobą listę przyjmowanych leków i informację o wcześniejszych szczepieniach.
Przy okazji młodsze z nas mogą sprawdzić swoje badania. Test HPV HR kobiety w wieku 25–64 lata wykonują bez skierowania co 5 lat, a kolonoskopię mogą zrobić także osoby w wieku 40–49 lat, jeśli w najbliższej rodzinie był rak jelita grubego.
Jeśli masz wątpliwości, które szczepienie jest dla Ciebie albo dla Twoich rodziców, zapytaj lekarza rodzinnego lub farmaceutę.
Ilustracja: wygenerowana przez AI
Comments