Wiele z nas po pięćdziesiątce śpi płycej, budzi się w nocy i rano czuje, że sen „nie zadziałał”. Duże badanie z Wielkiej Brytanii pokazuje, że liczy się nie tylko liczba godzin, ale też to, ile czasu spędzamy w poszczególnych fazach snu. Szczególnie ciekawie wypada faza REM, w której śnimy.
96 tysięcy osób z opaskami na rękach
Naukowcy z Capital Medical University w Pekinie, pod kierunkiem Shengzhi Suna, przeanalizowali dane 95 559 uczestników brytyjskiego projektu UK Biobank. Każda z tych osób przez siedem kolejnych dni i nocy nosiła na nadgarstku akcelerometr, czyli urządzenie podobne do opaski sportowej. Potem badacze śledzili ich dokumentację medyczną średnio przez 8,9 roku, sprawdzając ponad tysiąc różnych chorób. Wyniki ukazały się we wrześniu 2026 roku w „PLOS Medicine”.
Dlaczego opaski, a nie ankiety? Autorzy zauważają, że to, ile ludzie twierdzą, że śpią, słabo zgadza się z pomiarami obiektywnymi.
Więcej snu REM, niższe ryzyko 83 chorób
Każde dodatkowe 47,6 minuty snu REM wiązało się z niższym ryzykiem 83 chorób. Kilka przykładów, wyrażonych jako współczynnik ryzyka (im niższy od 1, tym mniejsze ryzyko):
- demencja: 0,54, czyli ryzyko niższe prawie o połowę,
- niewydolność serca: 0,74,
- choroba Parkinsona: 0,20.
Dłuższy sen głęboki wiązał się z niższym ryzykiem 7 chorób, w tym cukrzycy typu 2 i dużej depresji. Z kolei nieregularny sen, różny z nocy na noc, oraz częste wybudzanie się po zaśnięciu wiązały się z wyższym ryzykiem kilku schorzeń, m.in. zaburzeń lękowych.
Ile spać? Najlepiej wypadło 6–8 godzin
Związek między długością snu a ryzykiem chorób nie był prosty. Najniższe ryzyko obserwowano przy 6–8 godzinach snu. Spanie krócej niż 5 godzin wiązało się z wyższym ryzykiem 37 chorób. Autorzy piszą, że utrzymywanie snu w przedziale 6–8 godzin może skutecznie zmniejszać ryzyko wielu chorób.
Ważne zastrzeżenie
To badanie obserwacyjne. Pokazuje, że pewne wzorce snu idą w parze z mniejszą lub większą liczbą chorób, ale nie dowodzi, że to sen je powoduje. Możliwe na przykład, że rozwijająca się choroba sama zaburza sen na długo przed diagnozą. Mimo to wyniki dobrze pasują do tego, co lekarze mówią od lat: regularny i wystarczająco długi sen to jeden z filarów zdrowia.
Co możesz zrobić od dziś
Badanie nie daje gotowego przepisu na „więcej REM”. Jego wyniki podpowiadają jednak kilka rzeczy wartych uwagi:
- staraj się spać 6–8 godzin na dobę,
- kładź się i wstawaj o podobnych porach, także w weekend,
- jeśli często budzisz się w nocy, głośno chrapiesz albo masz przerwy w oddychaniu, warto to sprawdzić.
Liczby, które robią wrażenie
Skala analizy była ogromna. Po zastosowaniu rygorystycznej poprawki statystycznej, która ogranicza przypadkowe wyniki, badacze znaleźli 156 istotnych powiązań między cechami snu a chorobami. Przy 86 chorobach związek z długością snu miał kształt krzywej, czyli szkodził zarówno sen za krótki, jak i za długi. W 69 z nich najniższe ryzyko przypadało właśnie na 6–8 godzin snu.
Autorzy zwracają też uwagę, że wiele osób śpi krócej, niż powinno. Przywołują chiński raport o zdrowiu snu z 2026 roku: przeciętny badany spał 6,97 godziny na dobę, 23 proc. spało mniej niż 6 godzin, a tylko 26 proc. kładło się i wstawało o stałych porach. Choć to dane z Chin, wiele z nas rozpozna w nich własne noce.
Jeśli bezsenność, częste wybudzanie albo głośne chrapanie partnera trwają tygodniami, porozmawiajcie z lekarzem rodzinnym.
Ilustracja: wygenerowana przez AI
Comments