Statyny to jedne z najczęściej przepisywanych leków u osób po sześćdziesiątce. Bierzemy je, żeby obniżyć cholesterol i chronić serce. Nowe badanie sugeruje, że mogą mieć jeszcze jedną zaletę: wiązały się z mniejszym ryzykiem jaskry, choroby, która podstępnie odbiera wzrok. Lekarze studzą jednak entuzjazm.
Jaskra: cicha choroba nerwu wzrokowego
Jaskra uszkadza nerw wzrokowy. Choruje na nią około 95 mln ludzi na świecie. Nie da się jej wyleczyć, leczy się ją lekami i zabiegami. Prof. Robert N. Weinreb z Uniwersytetu Kalifornijskiego w San Diego przypomina, że to jedna z głównych przyczyn nieodwracalnej ślepoty. Do czynników ryzyka, na które nie mamy wpływu, należą wiek i obciążenia rodzinne. Na liście tych, na które mamy wpływ, są m.in. palenie, otyłość, nadciśnienie i wysoki cholesterol.
Co pokazało badanie
Badanie opublikowano we wrześniu 2026 roku w „British Journal of Ophthalmology”. Objęło około 210 tysięcy osób po 40. roku życia, które przyjmowały statyny. Każdą z nich porównano z osobą, która nigdy tych leków nie brała. Wyniki:
- po 5 latach ryzyko jaskry z otwartym kątem było u przyjmujących statyny o 15 proc. niższe,
- po 10 latach o 10 proc. niższe.
Wśród osób, które już miały jaskrę, przyjmujący statyny rzadziej potrzebowali zabiegów. Ryzyko klasycznej operacji było po 5 latach o 36 proc. niższe, małoinwazyjnej operacji o 55 proc., a zabiegu laserowego o 60 proc.
Lekarze: to nie zamiennik kropli
Prof. Weinreb, główny autor badania, podkreśla, że statyny należy traktować jako uzupełnienie standardowego leczenia obniżającego ciśnienie w oku, a nie jego zamiennik. Dr Daniel Liebman z Massachusetts Eye and Ear i Harvard Medical School, który nie brał udziału w badaniu, nazwał je jednym z największych w tej dziedzinie. Zaznaczył jednak, że to nie jest badanie z losowym przydziałem, więc nie dowodzi, że statyny chronią przed jaskrą. Dodał, że na tym etapie nie zacząłby podawać statyn wyłącznie z powodu jaskry.
Nie wiadomo też, jak miałoby działać to zjawisko. Dr Benjamin Bert z MemorialCare Orange Coast Medical Center uważa, że wyniki pasują do hipotezy o ochronnym wpływie statyn na nerw wzrokowy. Inne możliwe wyjaśnienia dotyczą odpływu płynu z oka i działania przeciwzapalnego.
Co to oznacza dla Ciebie
Jeśli bierzesz statyny, nie zmieniaj dawki ani nie przerywaj leczenia kropli na jaskrę. Jeśli nie bierzesz statyn, to badanie nie jest powodem, by o nie prosić. Warto natomiast pamiętać o regularnych kontrolach u okulisty. Przy okazji wizyty możesz powiedzieć okuliście, jakie leki przyjmujesz.
Efekt utrzymywał się także po 10 latach
Różnice w liczbie zabiegów nie znikały z czasem. Po 10 latach u chorych na jaskrę przyjmujących statyny ryzyko klasycznej operacji było o 32 proc. niższe, operacji małoinwazyjnej o 46 proc., a zabiegu laserowego o 51 proc. To nadal duże różnice, choć mniejsze niż po 5 latach.
Warto przy okazji przejrzeć czynniki ryzyka jaskry, na które mamy wpływ. Oprócz palenia, otyłości, nadciśnienia i wysokiego cholesterolu Medical News Today wymienia długotrwałe stosowanie sterydów i obturacyjny bezdech senny. Jeśli Twój mąż głośno chrapie i ma przerwy w oddychaniu w nocy, to kolejny powód, by porozmawiać z lekarzem. Dr Bert sugeruje, że w przyszłości mogłaby powstać specjalna „neuroprotekcyjna statyna”, ale na razie to tylko pomysł.
Jeśli zauważysz pogorszenie widzenia, skonsultuj się z lekarzem okulistą.
Ilustracja: wygenerowana przez AI
Comments