Udar to jedna z chorób, których kobiety po pięćdziesiątce boją się najbardziej. Badanie opublikowane 4 lutego 2026 roku w czasopiśmie „Neurology Open Access” przynosi informację, która może pomóc: kobiety jedzące najbardziej po śródziemnomorsku rzadziej miały udar. Dotyczyło to zarówno udaru niedokrwiennego, jak i krwotocznego.
Kogo badano
W badaniu wzięło udział 105 614 kobiet, które na początku miały średnio 53 lata i nigdy wcześniej nie przeszły udaru. Naukowcy śledzili je średnio przez 21 lat. W tym czasie doszło do 4083 udarów: 3358 niedokrwiennych, czyli spowodowanych zamknięciem naczynia, i 725 krwotocznych, czyli wywołanych krwawieniem do mózgu.
To ważne, bo wiele badań nad dietą i udarem obejmuje mężczyzn i kobiety razem, a tu wszystkie uczestniczki były kobietami.
Jak oceniano dietę
Na początku badania kobiety wypełniły kwestionariusz o tym, co jedzą. Na tej podstawie dostawały od 0 do 9 punktów. Punkt przyznawano za:
- więcej niż przeciętnie produktów pełnoziarnistych, owoców, warzyw, roślin strączkowych, oliwy z oliwek i ryb,
- umiarkowane picie alkoholu,
- mniej niż przeciętnie czerwonego mięsa i nabiału.
Do grupy z najwyższym wynikiem, od 6 do 9 punktów, trafiło 30 proc. kobiet. Najniższy wynik, od 0 do 2 punktów, miało 13 proc.
Wyniki
Po uwzględnieniu innych czynników kobiety z grupy najwyższej w porównaniu z grupą najniższą miały:
- o 18 proc. niższe ryzyko jakiegokolwiek udaru,
- o 16 proc. niższe ryzyko udaru niedokrwiennego,
- o 25 proc. niższe ryzyko udaru krwotocznego.
Autorka badania, dr Sophia S. Wang z centrum onkologicznego City of Hope w Kalifornii, powiedziała, że wyniki wspierają rosnącą liczbę dowodów na to, że zdrowa dieta jest kluczowa w zapobieganiu udarom. Zwróciła też uwagę na wynik dotyczący udaru krwotocznego, bo niewiele dużych badań przyglądało się temu rodzajowi udaru.
Badanie było finansowane przez amerykański Narodowy Instytut Zaburzeń Neurologicznych i Udaru. Wyniki dotyczą kobiet, które na starcie miały średnio 53 lata, czyli dokładnie grupy wkraczającej w wiek, w którym ryzyko udaru zaczyna rosnąć. Obserwacja przez ponad dwie dekady pozwoliła zobaczyć, co działo się z nimi aż do wieku, w którym udary zdarzają się znacznie częściej.
Ostrożnie z wnioskami
To badanie pokazuje związek, a nie dowód, że to dieta obniża ryzyko. Kobiety jedzące zdrowo mogą też inaczej żyć pod innymi względami. Dietę oceniano na podstawie samodzielnie wypełnionych kwestionariuszy, a ludzie nie zawsze dokładnie pamiętają, co jedzą. Dr Wang podkreśla, że potrzebne są dalsze badania, które potwierdzą wyniki i wyjaśnią, jak dokładnie działa ten mechanizm.
Jedna uwaga do skali punktowej: punkt za umiarkowany alkohol nie jest zachętą do picia. Jeśli nie pijesz, nie ma powodu zaczynać.
Dwa rodzaje udaru
Udar niedokrwienny jest znacznie częstszy. W tym badaniu stanowił ponad cztery piąte wszystkich przypadków. W grupie kobiet jedzących najbardziej po śródziemnomorsku zdarzył się u 1058 z 31 638 osób, a w grupie jedzącej najmniej w ten sposób u 395 z 13 204. Udarów krwotocznych było odpowiednio 211 i 91.
Niezależnie od diety dobrze jest znać objawy udaru, bo liczy się każda minuta. Opadający kącik ust, osłabienie ręki lub nogi po jednej stronie ciała, nagłe kłopoty z mówieniem albo widzeniem to sygnał, by od razu dzwonić pod numer 112 lub 999. Nie czekaj, aż objawy same miną.
Jak przenieść to na polski stół
Dieta śródziemnomorska nie wymaga egzotycznych zakupów. Wiele jej elementów znajdziesz na zwykłym bazarku i w osiedlowym sklepie:
- ryba dwa razy w tygodniu, na przykład pieczony dorsz, makrela czy śledź,
- kasze, pieczywo razowe i płatki owsiane zamiast białego pieczywa,
- fasola, ciecierzyca, soczewica i groch w zupach i sałatkach,
- dużo warzyw i owoców, także mrożonych zimą,
- oliwa lub olej rzepakowy zamiast smalcu,
- mniej czerwonego mięsa i wędlin.
Jeśli masz nadciśnienie, migotanie przedsionków, cukrzycę albo przyjmujesz leki rozrzedzające krew, zmiany w diecie omów z lekarzem. To on oceni twoje ryzyko udaru i zdecyduje o leczeniu, a dieta może być jego uzupełnieniem, nie zamiennikiem.
Źródło: EurekAlert!, American Academy of Neurology, „Neurology Open Access”.
Ilustracja: wygenerowana przez AI
Comments