Płaskie, żółtawe grudki przy wewnętrznym kąciku oka wiele kobiet traktuje jak kłopot kosmetyczny, który najlepiej zakryć korektorem. Lekarze nazywają je kępkami żółtymi, po łacinie xanthelasma. Duże duńskie badanie pokazało, że mogą one mówić coś ważnego o sercu. Wyjaśniamy, co ustalili naukowcy i co z tą wiedzą zrobić.
Badanie, które trwało ponad 20 lat
Badanie opublikowane w 2011 roku w „BMJ” przez Mette Christoffersen i współpracowników opisał blog CardioExchange prowadzony przez New England Journal of Medicine. Naukowcy przeanalizowali dane 12 745 mieszkańców Kopenhagi, którzy na początku nie mieli chorób serca i naczyń. Obserwowano ich średnio przez 22 lata. Na starcie kępki żółte miało 4,4 proc. uczestników.
Co wyszło
Osoby z kępkami żółtymi częściej przechodziły zawał serca. W przeliczeniu na 10 tys. osobolat było to 121 zawałów wobec 65 u osób bez takich zmian. Po uwzględnieniu innych czynników ryzyka ryzyko zawału było o około 48 proc. wyższe, a choroby niedokrwiennej serca o około 39 proc. wyższe. Nieco wyższa była też ogólna śmiertelność.
Co ciekawe, naukowcy nie znaleźli związku z udarem niedokrwiennym mózgu. Autorzy uznali, że kępki żółte są znacznikiem miażdżycy niezależnym od poziomu tłuszczów we krwi. Dla porównania inna zmiana w oku, szarawy pierścień wokół tęczówki, nie okazała się w tym badaniu niezależnym czynnikiem ryzyka.
Związek, nie wyrok
To badanie obserwacyjne. Pokazuje, że kępki żółte i choroby serca często idą w parze, ale nie dowodzi, że jedno powoduje drugie. W komentarzu redakcyjnym do badania Antonio Fernandez i Paul Thompson zasugerowali jednak, że osoby z kępkami żółtymi mogą wymagać staranniejszej kontroli czynników ryzyka.
Co zrobić, jeśli je zauważysz
Nie warto ich ignorować ani tylko maskować. Zgłoś się do lekarza rodzinnego i poproś o ocenę ryzyka sercowo-naczyniowego. Możesz zapytać o:
- lipidogram, czyli badanie cholesterolu i trójglicerydów,
- pomiar ciśnienia,
- badanie poziomu cukru,
- rozmowę o paleniu, wadze i chorobach serca w rodzinie.
Jeśli takie grudki ma mąż, brat albo tata, przekaż im tę informację. Mężczyźni często odkładają wizyty u lekarza, a tu prosty sygnał widać gołym okiem w lustrze.
A co z usuwaniem?
O usunięciu kępek ze względów estetycznych zdecyduje dermatolog. Warto jednak pamiętać, że zabieg na powiece nie zmienia stanu naczyń. Sprawdzenie serca i cholesterolu jest ważniejsze niż to, jak grudki wyglądają.
Liczby z badania
Na 10 tys. osobolat obserwacji chorobę niedokrwienną serca rozpoznano u 226 osób z kępkami żółtymi i u 134 bez nich. Zgonów z jakiejkolwiek przyczyny było odpowiednio 414 i 293. Dla porównania szary pierścień wokół tęczówki miało na starcie aż 24,8 proc. uczestników, ale nie okazał się on niezależnym sygnałem ryzyka. To pokazuje, że nie każda zmiana w okolicy oka ma takie samo znaczenie.
Cholesterol warto sprawdzać regularnie także wtedy, gdy nie widzisz u siebie żadnych zmian na skórze. Kępki żółte są tylko jednym z możliwych sygnałów, a podwyższony cholesterol bardzo często w ogóle nie daje objawów.
Badanie dotyczyło mieszkańców Danii, więc wyniki nie muszą idealnie przekładać się na inne kraje. Ogólny wniosek jest jednak prosty: widoczna zmiana na skórze może być okazją, by sprawdzić serce wcześniej, niż zrobilibyśmy to bez niej.
Jeśli zauważysz u siebie nowe zmiany na skórze powiek, skonsultuj się z lekarzem.
Ilustracja: wygenerowana przez AI
Comments