Polacy masowo składają wnioski do ZUS o wydłużenie stażu pracy i wyższe dodatki

Zakład Ubezpieczeń Społecznych kluczowy dla zabezpieczeń społecznych

Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) odpowiada za realizację części systemu zabezpieczenia społecznego w Polsce, chroniącego obywateli w sytuacjach choroby, macierzyństwa, niezdolności do pracy, starości czy utraty żywiciela rodziny. Do jego zadań należy m.in. ustalanie obowiązku ubezpieczeń, pobieranie i rozliczanie składek oraz wypłacanie świadczeń, takich jak emerytury, renty czy zasiłki. W systemie ZUS gromadzone są dane o okresach ubezpieczenia, składkach i przebiegu pracy, które mają znaczenie zarówno dla wyliczania emerytur, jak i innych praw pracowniczych.

Zmiany w przepisach i ich wpływ na staż pracy

Nowe przepisy umożliwiają doliczenie do stażu pracy okresów aktywności zawodowej, które wcześniej nie były uwzględniane w pełni, takich jak praca na umowach zlecenia, działalność gospodarcza czy umowy agencyjne, pod warunkiem ich powiązania z odpowiednimi ubezpieczeniami społecznymi. Zmiany obowiązują od 1 stycznia 2026 r. dla sektora finansów publicznych oraz od 1 maja 2026 r. dla pozostałych pracodawców. W efekcie pracownicy mogą otrzymać dłuższy staż, co przekłada się na prawo do wyższego urlopu czy dodatkowych świadczeń.

Forma zatrudnienia a uprawnienia pracownicze

Według Głównego Urzędu Statystycznego na koniec 2025 roku w Polsce pracowało około 15 mln osób, jednak nie wszyscy na podstawie umowy o pracę. Praca na umowach zlecenia i pokrewnych stanowiła zatrudnienie dla 1 497 700 osób. Umowa o pracę gwarantuje najpełniejszą ochronę, obejmującą prawo do urlopu, minimalnego wynagrodzenia oraz ochronę przed nieuzasadnionym zwolnieniem. Umowa zlecenia nie zapewnia automatycznie tych uprawnień, a umowa o dzieło nie jest standardowo objęta składkami społecznymi. Model samozatrudnienia i współpracy B2B wiąże się z większą samodzielnością, ale i obowiązkami dotyczącymi składek i podatków.

Lawina wniosków o zaświadczenia i korzyści dla pracowników

Do końca kwietnia 2026 r. do ZUS wpłynęło blisko 640 tys. wniosków o wydanie zaświadczeń potwierdzających okresy ubezpieczenia, a instytucja wydała ponad milion takich dokumentów. Zaświadczenie jest niezbędne, aby pracodawca mógł ponownie przeliczyć staż pracy i przyznać uprawnienia wynikające z dłuższego okresu aktywności zawodowej. Dłuższy staż pracy może oznaczać prawo do 26 dni urlopu zamiast 20, co przekłada się na dodatkowe sześć dni wolnych w roku. W niektórych zakładach wydłużony staż wpływa też na dodatki stażowe, nagrody jubileuszowe czy odprawy.

Jak złożyć wniosek o zaświadczenie w ZUS?

Wniosek o zaświadczenie można złożyć elektronicznie poprzez konto w ZUS, korzystając z formularza dotyczącego okresów ubezpieczenia do doliczania ich do stażu pracy. System automatycznie uzupełnia część danych, ale wnioskodawca powinien zweryfikować poprawność informacji i uzupełnić braki. W przypadku braku kompletnych danych w systemie konieczne mogą być dodatkowe dokumenty, takie jak umowy, decyzje czy potwierdzenia prowadzenia działalności. Im więcej kompletów dokumentów, tym mniejsze ryzyko konieczności uzupełnień i dłuższego oczekiwania na zaświadczenie.

— Do końca kwietnia do ZUS wpłynęło blisko 640 tys. wniosków, a instytucja wydała już ponad milion zaświadczeń — informuje „Dziennik Gazeta Prawna”.