Ser często trafia na listę rzeczy, które po pięćdziesiątce lepiej ograniczać. Tymczasem japońskie badanie opublikowane w październiku 2025 roku w czasopiśmie Nutrients pokazało, że seniorzy jedzący ser przynajmniej raz w tygodniu rzadziej mieli w ciągu trzech lat rozpoznaną demencję. Wynik jest ciekawy, ale ma swoje granice, o których trzeba powiedzieć wprost.
Kogo badano
Dane pochodzą z dużego japońskiego projektu JAGES, w którym obserwuje się osoby starsze mieszkające we własnych domach. Do analizy wybrano dorosłych w wieku 65 lat i więcej. Badacze dobrali ich w pary: każdej osobie jedzącej ser przynajmniej raz w tygodniu przypisano podobną osobę, która sera nie jadała. Pod uwagę brano m.in. wiek, płeć, stan zdrowia i sytuację materialną. Ostatecznie w analizie znalazło się 7914 osób, po 3957 w każdej grupie.
Jakie wyszły liczby
Przez trzy lata obserwacji demencję rozpoznano:
- u 3,4 proc. osób jedzących ser co najmniej raz w tygodniu,
- u 4,45 proc. osób, które sera nie jadły.
Różnica wynosi około jednego punktu procentowego. W przeliczeniu to mniej więcej 10 przypadków mniej na każde 1000 osób. W ujęciu względnym ryzyko w grupie jedzącej ser było o około 24 proc. niższe. Ta druga liczba brzmi efektownie, ale to pierwsza lepiej pokazuje, o jaką skalę chodzi.
W języku statystyki wynik zapisano jako współczynnik ryzyka 0,76 z przedziałem ufności od 0,60 do 0,95. Oznacza to, że różnica była istotna statystycznie, ale jej prawdziwa wielkość może być zarówno wyraźnie większa, jak i znacznie mniejsza niż te 24 proc. Do badania zakwalifikowano na początku ponad 10 tys. osób, a dopiero po dobraniu par zostało niecałe 8 tys.
Dlaczego ser mógłby mieć znaczenie
Autorzy podsuwają możliwe wyjaśnienia. Ser zawiera białko i niezbędne aminokwasy, które są potrzebne komórkom nerwowym. Produkty fermentowane mogą też wpływać na stan zapalny i na połączenie między jelitami a mózgiem. Przypominają, że fermentowany nabiał wiązano wcześniej z mniejszym ryzykiem chorób serca i chorób metabolicznych. To jednak hipotezy, a nie coś, co to badanie sprawdzało.
Czego to badanie nie dowodzi
- To związek, nie przyczyna. Badanie było obserwacyjne. Sami autorzy piszą, że wyników nie należy traktować jako dowodu, że ser zapobiega demencji. Osoby jedzące ser mogą różnić się od pozostałych w sposób, którego nie uwzględniono.
- Krótka obserwacja. Trzy lata to niewiele przy chorobie, która rozwija się latami.
- Brak informacji o ilości. Badacze nie sprawdzali, czy więcej sera oznacza mniejsze ryzyko. Nie wiadomo też dokładnie, jakie sery jedzono.
- Finansowanie. Badanie było częściowo finansowane przez japońską firmę mleczarską Meiji, a jej pracownicy byli wśród autorów. Według deklaracji autorów firma nie wpływała na analizę i wnioski, ale warto o tym wiedzieć.
Dlaczego naukowcy szukają takich zależności
Demencja to jeden z największych problemów zdrowotnych starzejących się społeczeństw. Według Światowej Organizacji Zdrowia w 2021 roku na świecie żyło z nią ponad 50 mln osób, a do 2050 roku liczba ta może się więcej niż potroić. Dlatego każda wskazówka, że codzienne nawyki mogą mieć znaczenie, budzi zainteresowanie. Od takich obserwacji do pewnych zaleceń droga jest jednak długa i wymaga badań, w których porównuje się grupy w bardziej kontrolowany sposób.
Co z tego wynika dla ciebie
Jeśli lubisz ser, to badanie nie daje powodu, by go sobie odmawiać. Nie jest też powodem, by jeść go więcej w nadziei na ochronę przed demencją. Ser ma sporo soli i tłuszczu nasyconego, więc przy nadciśnieniu czy podwyższonym cholesterolu ilość warto omówić z lekarzem lub dietetykiem. Plaster do kanapki czy kawałek twarogu w diecie urozmaiconej warzywami, rybami i pełnym ziarnem to rozsądny wybór. Dla mózgu najwięcej dają nadal sprawdzone rzeczy: ruch, kontakty z ludźmi, kontrola ciśnienia i cukru oraz dbanie o słuch.
Przy kolejnych doniesieniach o „cudownych” produktach dla mózgu warto zadawać te same pytania co tutaj: ile osób badano, jak długo, jak duża była różnica w liczbach bezwzględnych i kto sfinansował badanie.
Źródło: Euronews, Nutrients (badanie JAGES 2019-2022), Medical News Today.
Ilustracja: wygenerowana przez AI
Comments