Srebro trafiło na listę zakazanych składników kosmetyków. Pasta do zębów i cienie do powiek mają wyjątki

Srebro wiele osób kojarzy z czymś zdrowym i działającym antybakteryjnie. Tym bardziej może zaskoczyć, że od 1 maja 2026 r. trafiło na unijną listę substancji zakazanych w kosmetykach. Zakaz nie obejmuje jednak każdej postaci srebra. Wyjaśniamy, co dokładnie się zmieniło i jakie inne składniki objęły nowe przepisy.

Skąd nowe zakazy

Zmiany wprowadza rozporządzenie Komisji (UE) 2026/78 z 12 stycznia 2026 r., nazywane Omnibusem VIII. Dodaje ono 18 substancji do listy składników zakazanych lub ograniczonych w kosmetykach. Nowe zasady obowiązują od 1 maja 2026 r.

Powodem jest klasyfikacja tych substancji jako CMR, czyli rakotwórczych, mutagennych lub działających szkodliwie na rozrodczość. Zgodnie z unijnym prawem takie substancje są w kosmetykach co do zasady zakazane, chyba że naukowy komitet SCCS uzna, że w określonych warunkach można je bezpiecznie stosować.

Których postaci srebra dotyczy zakaz

Rozporządzenie rozróżnia srebro według wielkości cząstek:

• srebro w postaci litej (cząstki od 1 mm wzwyż) jest teraz zakazane,
• srebro w postaci nano (od 1 do 100 nanometrów) było zakazane już wcześniej, teraz jest to zapisane wprost,
• srebro w proszku, o cząstkach pomiędzy tymi rozmiarami, nie jest zakazane, ale może być używane tylko w ograniczonych ilościach.

Gdzie srebro wciąż może się znaleźć

Srebro w proszku nadal jest dopuszczone jako barwnik. W pastach do zębów i płynach do płukania jamy ustnej jego stężenie nie może przekraczać 0,05 proc. Według portalu Wiadomości Kosmetyczne w produktach do ust i cieniach do powiek limit wynosi 0,2 proc. Pierwotny projekt przepisów dopuszczał srebro tylko w produktach do jamy ustnej, ale branża powołała się na opinię SCCS, która uznała srebro w proszku za bezpieczne w określonych warunkach.

Co oznacza skrót CMR

Substancje CMR dzieli się na trzy kategorie. Kategoria 1A obejmuje substancje, co do których są jasne dowody szkodliwego działania. Kategoria 1B to substancje, których szkodliwe działanie jest prawdopodobne, ale wymaga dalszego potwierdzenia. Kategoria 2 obejmuje substancje podejrzewane o takie działanie, które trzeba dalej badać. Gdy substancja zostaje sklasyfikowana na nowo, producenci kosmetyków muszą ponownie ocenić bezpieczeństwo swoich produktów, a czasem zmienić skład i etykietę.

Oprócz srebra na liście zakazanych znalazł się między innymi N,N’-metylenobisakryloamid (na etykiecie: N,N’-Methylenebisacrylamide).

Perborany, salicylan heksylu i konserwant

Na liście zakazanych znalazły się też perborany, czyli pochodne kwasu nadborowego. Teraz są uregulowane jako jedna grupa, bo mają podobną budowę, działanie i zagrożenia dla zdrowia.

Ograniczono za to stosowanie salicylanu heksylu (na etykiecie: hexyl salicylate), substancji zapachowej. Najwyższe dopuszczalne stężenia to:

• 2 proc. w perfumach na bazie alkoholu,
• 0,5 proc. w większości kosmetyków spłukiwanych,
• 0,3 proc. w większości kosmetyków niespłukiwanych,
• 0,001 proc. w pastach do zębów i płynach do ust.

Osobne, niższe limity dotyczą produktów dla dzieci poniżej 3. roku życia. W żelach pod prysznic, szamponach, odżywkach, kremach, balsamach do ust i zapachach dla maluchów salicylanu heksylu może być najwyżej 0,1 proc. Na etykietach wybranych kategorii ma się pojawić ostrzeżenie „Nie stosować u dzieci poniżej 3. roku życia”.

Zmiany objęły też konserwant o-fenylofenol. W kosmetykach niespłukiwanych jego limit obniżono do 0,15 proc., w spłukiwanych zostaje 0,2 proc. Na etykietach takich produktów ma się pojawić ostrzeżenie „Unikać kontaktu z oczami”.

Co to oznacza dla ciebie

Irlandzki urząd HPRA wyjaśnia, że przepisy nie przewidują okresu na wyprzedaż zapasów: produkty niezgodne z nowymi zasadami nie powinny być sprzedawane w UE od 1 maja 2026 r. Kosmetyki, które kupujesz teraz w sklepie, powinny więc już spełniać nowe wymagania. Inaczej może być ze starszymi zapasami w domowej szafce, kupionymi przed majem. Jeśli w szafce masz starszy produkt ze srebrem w składzie (na etykiecie: silver albo CI 77820), sprawdź, z jakiego roku pochodzi, a w razie wątpliwości zapytaj producenta.

Źródło: HPRA (irlandzki urząd ds. produktów zdrowotnych), Wiadomości Kosmetyczne (wiadomoscikosmetyczne.pl).

Ilustracja: wygenerowana przez AI