Utrata zębów po sześćdziesiątce wydaje się czymś naturalnym, z czym trzeba się pogodzić. Naukowcy z USA i Chin przyjrzeli się jednak związkowi między liczbą utraconych zębów a pamięcią. Wynik jest dla wielu rodzin ważny, bo pokazuje, że w tej historii liczy się także to, czy braki zostały uzupełnione.
14 badań, ponad 34 tysiące osób
Zespół z NYU Rory Meyers College of Nursing, z udziałem badaczy z Uniwersytetu Fudan i Uniwersytetu Duke, połączył wyniki 14 badań podłużnych, czyli takich, które śledzą uczestników przez dłuższy czas. Objęły one 34 074 dorosłych, z których 4689 miało osłabione funkcje poznawcze. Metaanaliza ukazała się w czasopiśmie JAMDA, poświęconym opiece długoterminowej. Jej główną autorką jest dr Bei Wu.
Co wyszło
- Osoby, które straciły więcej zębów, miały o 48 proc. wyższe ryzyko zaburzeń poznawczych i o 28 proc. wyższe ryzyko demencji.
- Osoby całkowicie bezzębne miały 1,54 razy wyższe ryzyko zaburzeń poznawczych i 1,40 razy wyższe ryzyko demencji.
- Każdy kolejny brakujący ząb wiązał się z ryzykiem zaburzeń poznawczych wyższym o około 1,4 proc. i ryzykiem demencji wyższym o około 1,1 proc.
Ostatni wynik pochodzi z analizy ośmiu badań, które pozwalały policzyć zależność między liczbą zębów a ryzykiem. Ten związek okazał się liniowy: im więcej braków, tym wyższe ryzyko.
A co z protezą?
To najciekawsza część badania. Wśród osób z utraconymi zębami, które nie nosiły protezy, zaburzenia poznawcze miało 23,8 proc. W grupie z protezami było to 16,9 proc. U osób noszących protezy związek między utratą zębów a zaburzeniami poznawczymi nie był istotny statystycznie.
Autorzy sugerują, że szybkie uzupełnienie braków może ograniczać pogorszenie pamięci związane z utratą zębów. Trzeba jednak uczciwie dodać, że to ich przypuszczenie, a nie wynik osobnego eksperymentu.
Dlaczego zęby mogą mieć znaczenie dla mózgu
Badacze wymieniają kilka możliwych wyjaśnień, których samo badanie nie sprawdzało:
- trudności z gryzieniem mogą prowadzić do gorszej diety i niedoborów,
- choroby dziąseł, częsta przyczyna utraty zębów, wiązano już wcześniej z pogorszeniem funkcji poznawczych,
- utrata zębów może odzwierciedlać trudniejsze warunki życia, które same są czynnikiem ryzyka.
Jakość dowodów autorzy ocenili jako umiarkowaną. To badania obserwacyjne, więc pokazują związek, a nie dowodzą, że brak zębów powoduje demencję.
Skala problemu
Według amerykańskiego CDC, na które powołują się autorzy, mniej więcej co szósta osoba po 65. roku życia w USA straciła wszystkie zęby. Współautor badania Xiang Qi z NYU zauważa, że zależność między liczbą utraconych zębów a ryzykiem daje pewne podstawy, by sądzić, że utrata zębów może zapowiadać pogorszenie funkcji poznawczych. Badanie sfinansowały amerykańskie Narodowe Instytuty Zdrowia (NIH).
Co możesz zrobić
Dr Bei Wu podkreśla, że wyniki pokazują, jak ważne jest dbanie o zdrowie jamy ustnej dla zachowania sprawności umysłowej. W praktyce oznacza to regularne wizyty u dentysty, leczenie dziąseł i uzupełnianie braków, a nie odkładanie tego latami. Jeśli rodzic ma protezę, która uwiera i leży w szklance zamiast w ustach, warto pomóc mu ją poprawić. Jeśli zauważasz u siebie lub bliskich problemy z pamięcią, skonsultuj się z lekarzem.
Ilustracja: wygenerowana przez AI
Comments