Wapń z witaminą D to jeden z najpopularniejszych suplementów wśród kobiet po pięćdziesiątce. Kupujemy go, bo ma chronić kości przed złamaniami. Duża analiza opublikowana w 2026 roku w brytyjskim czasopiśmie medycznym „The BMJ” nie potwierdziła jednak, by takie preparaty wyraźnie zmniejszały ryzyko złamań czy upadków. Wyjaśniamy, co sprawdzili naukowcy i co to oznacza w praktyce.
Skąd ten problem
Autorzy przypominają, że prawie co trzecia osoba po 65. roku życia przewraca się co roku, a wiele upadków kończy się złamaniem. Złamania oznaczają ból, utratę samodzielności, gorszą jakość życia, a czasem konieczność długotrwałej opieki. Jednocześnie w ostatnich latach znacznie wzrosła liczba recept na wapń i witaminę D. Pytanie, czy te preparaty naprawdę chronią kości, dotyczy więc bardzo wielu osób.
Wcześniejsze przeglądy nie wykazały, by wapń albo witamina D przyjmowane osobno zmniejszały ryzyko złamań. Wyniki dla połączenia obu były niejednoznaczne, a rola witaminy D w zapobieganiu upadkom pozostawała niejasna.
Co przeanalizowali naukowcy
Zespół badaczy z Kanady zebrał 69 badań z losowym przydziałem uczestników, w których łącznie wzięło udział 153 902 dorosłych. W każdym z nich osoby przyjmujące suplementy porównywano z osobami, które dostawały placebo albo nie przyjmowały niczego. Sprawdzono trzy warianty:
- sam wapń: 11 badań, 9067 uczestników,
- sama witamina D: 36 badań, 92 045 uczestników,
- wapń z witaminą D: 15 badań, 51 126 uczestników.
Wyniki: niewiele albo nic
W żadnym z trzech wariantów suplementy nie przyniosły istotnej z punktu widzenia zdrowia korzyści, jeśli chodzi o ryzyko złamań ogółem. To samo dotyczyło złamań biodra i innych konkretnych złamań oraz upadków. Większość tych wniosków opiera się na dowodach o umiarkowanej lub wysokiej pewności.
Naukowcy sprawdzili też, czy wynik zmienia się po uwzględnieniu wieku, płci, wcześniejszych złamań i upadków oraz tego, ile wapnia ktoś przyjmował w diecie. Wyniki były podobne. Autorzy piszą, że ich ustalenia nie przemawiają za rutynowym przyjmowaniem wapnia, witaminy D ani ich połączenia. Ich zdaniem lekarze i twórcy wytycznych powinni ponownie przemyśleć ogólne zalecenia.
Kogo to może nie dotyczyć
To bardzo ważne zastrzeżenie. Autorzy zaznaczają, że wnioski mogą nie dotyczyć osób z niektórymi chorobami kości ani osób leczonych z powodu osteoporozy. Część analiz obejmowała też stosunkowo niewiele badań i uczestników, a jakość badań była różna. Dlatego wyniki trzeba interpretować ostrożnie.
Jeśli lekarz zalecił ci wapń lub witaminę D, na przykład w ramach leczenia osteoporozy albo z powodu niedoboru stwierdzonego w badaniach, nie odstawiaj ich na własną rękę. Decyzję o zmianie lub przerwaniu leczenia podejmuje się zawsze z lekarzem. Ten tekst możesz potraktować jako dobry powód, żeby przy najbliższej wizycie zapytać, czy dalsze przyjmowanie suplementu ma w twoim przypadku sens.
Co naprawdę chroni przed upadkiem
W komentarzu redakcyjnym towarzyszącym publikacji wezwano do nowych, dobrze zaplanowanych badań u osób z wyższym ryzykiem złamań. Do tego czasu, zdaniem autorów, pieniądze i wysiłek lepiej kierować tam, gdzie skuteczność jest udowodniona. Chodzi o takie działania:
- ćwiczenia równowagi,
- ćwiczenia siłowe, także z oporem własnego ciała lub gumy,
- indywidualne programy zapobiegania upadkom, łączące ćwiczenia, ocenę zagrożeń w domu i edukację dopasowaną do ryzyka danej osoby.
W praktyce oznacza to, że pieniądze wydawane co miesiąc na suplementy czasem lepiej przeznaczyć na zajęcia ruchowe dla seniorów, matę antypoślizgową w łazience czy lepsze oświetlenie korytarza.
O co zapytać lekarza
Jeśli przyjmujesz wapń, witaminę D albo oba preparaty, przy najbliższej wizycie warto zadać kilka prostych pytań. Czy mam wskazania, by je dalej brać, na przykład osteoporozę lub niedobór w badaniach krwi? Jaką dawkę i jak długo? Czy powinnam zrobić badania, które ocenią stan moich kości? Co mogę zrobić, żeby zmniejszyć ryzyko upadku? Dobrze jest zabrać ze sobą opakowania wszystkich suplementów, które łykasz, bo wiele preparatów wieloskładnikowych też zawiera wapń i witaminę D.
Źródło: ScienceDaily, komunikat BMJ Group z 15 czerwca 2026 r.; „The BMJ” 2026, t. 393, e088050.
Ilustracja: wygenerowana przez AI
Comments