Zaćmienie Słońca 12 sierpnia: w Kotlinie Kłodzkiej tarcza zakryta w 88 proc. Jak obserwować bez ryzyka

W środę 12 sierpnia nad kontynentalną Europą przejdzie pas całkowitego zaćmienia Słońca — pierwszego od 1999 roku. Jak podaje PAP, fazę całkowitą najlepiej zobaczą mieszkańcy Islandii i północnej Hiszpanii, a w Polsce zjawisko przybierze postać głębokiego zaćmienia częściowego, widocznego tuż przed zachodem Słońca.

Cień Księżyca wejdzie na Ziemię nad półwyspem Tajmyr w północnej Rosji, przetnie Ocean Arktyczny i Grenlandię, dotrze na Islandię, potem nad Atlantyk, obejmie Hiszpanię i skrawek Portugalii, a skończy bieg nad Morzem Śródziemnym w rejonie Ibizy i Majorki. Najdłuższa faza całkowita, 2 minuty i 13 sekund, wypadnie na Islandii w okolicach klifów Latrabjar. Zaćmienie częściowe będzie widoczne w większej części Europy, w północno-zachodniej Afryce oraz na północnym wschodzie Ameryki Północnej.

Godziny obserwacji w polskich miastach

Początek zaćmienia w Polsce przypada — zależnie od miejsca — między około 19.10 a 19.20. Słońce zajdzie od około 20.00 w Rzeszowie do około 20.30 w Szczecinie, więc w części kraju maksimum wypadnie już po schowaniu się tarczy za horyzontem. Według „Almanachu astronomicznego na rok 2026″ Polskiego Towarzystwa Astronomicznego w Gdańsku zjawisko zacznie się o 19.11, maksimum przypadnie na 20.05, a zachód na 20.23. W Warszawie początek o 19.15, przy czym maksimum i zachód pokrywają się o 20.07. We Wrocławiu: 19.17, 20.12 i 20.19.

Największe zakrycie tarczy w kraju, 88 proc., zapowiedziano dla Kotliny Kłodzkiej. Najsłabiej wypadną Bieszczady — tam przed zachodem Słońce będzie przysłonięte w 42 proc. Lepsze warunki mają mieć zachodnia i północna część Polski.

Filtry, projekcja i to, czego nie wolno używać

Patrzenie w Słońce bez zabezpieczenia jest groźne nawet wtedy, gdy Księżyc zasłania większość tarczy.

— Patrzenie na Słońce bez zabezpieczenia może prowadzić do trwałego uszkodzenia siatkówki. To tak, jakbyśmy za pomocą lupy skupiali światło dokładnie na własnym oku. Skutki mogą być nieodwracalne — podkreślił dr inż. Paweł Janowski, popularyzator nauki z Wydziału Fizyki i Informatyki Stosowanej Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie.

Janowski wskazuje na certyfikowane okulary do obserwacji zaćmień z filtrami zgodnymi z normą ISO 12312-2, które przepuszczają zaledwie ułamek światła. Lornetki i teleskopu można użyć wyłącznie z odpowiednimi filtrami. Bezpieczna jest też metoda projekcyjna: obraz Słońca rzucamy na kartkę i śledzimy zmiany kształtu tarczy. Podobnie działają przerwy między liśćmi drzew, tworzące na chodnikach i ścianach dziesiątki małych obrazów przysłoniętego Słońca.

Fizyk odradza płyty CD, przydymione szkło, okulary przeciwsłoneczne i klisze fotograficzne. Dają złudne poczucie ochrony, a oko nie odczuwa bólu w trakcie uszkadzania siatkówki.

Ponad 400 punktów obserwacyjnych w Hiszpanii

Islandia i Hiszpania szykowały się na napływ turystów od ubiegłego roku. Hiszpańskie władze regionalne i lokalne wyznaczyły ponad 400 oficjalnych lub rekomendowanych punktów obserwacyjnych. Kto nie zobaczy zjawiska na żywo, może korzystać z transmisji w mediach społecznościowych — zarówno z Polski, jak i z pasa całkowitości.

Kolejne całkowite zaćmienie, widoczne m.in. w południowej Hiszpanii, Afryce Północnej, Arabii Saudyjskiej i Jemenie, wypada 2 sierpnia 2027 roku. Faza całkowita potrwa wtedy najdłużej 6 minut i 23 sekundy.