Wiele kobiet po pięćdziesiątce opiekuje się jednocześnie dziećmi, wnukami i starszymi rodzicami. Gdy mama albo mąż zachoruje i trzeba zostać w domu, pomaga zasiłek opiekuńczy z ZUS. Od 24 października 2026 r. wniosek o niego jest prostszy. Wyjaśniamy, co się zmieniło i co warto wiedzieć, zanim pójdziesz do lekarza po zwolnienie.
Jeden druk zamiast dwóch
24 października 2026 r. weszło w życie nowe rozporządzenie o przyznawaniu i wypłacie świadczeń, które zastąpiło przepisy obowiązujące od 2015 r. Jego głównym celem jest ograniczenie formalności.
W przypadku zasiłku opiekuńczego dwa dotychczasowe formularze, Z-15a (opieka nad dzieckiem) i Z-15b (opieka nad innym chorym członkiem rodziny), zastąpił jeden wniosek Z-15.
Oświadczenie zamiast wielu pytań
Do tej pory we wniosku trzeba było odpowiadać na szczegółowe pytania, między innymi o sytuację zawodową drugiego rodzica. Teraz wystarczy oświadczenie, że nie ma innej osoby, która mogłaby zapewnić opiekę.
Ułatwienie dostały też osoby prowadzące działalność gospodarczą. Nie muszą już dołączać zaświadczenia płatnika składek Z-3b.
Jeden wzór Z-15 obejmuje zarówno opiekę nad dzieckiem, jak i nad innym chorym członkiem rodziny. Ten sam druk posłuży więc rodzicom chorego dziecka i osobom, które opiekują się mężem, mamą czy teściem.
Nowe wzory wniosków Z-15 można pobrać ze strony ZUS od 24 października 2026 r. Na platformie PUE ZUS (eZUS) mają się pojawić w połowie listopada 2026 r.
Jeśli masz w domu stary druk, nie musisz się martwić. W okresie przejściowym nadal można używać dotychczasowych wzorów. ZUS zapewnia, że „nikt nie musi się martwić o odrzucenie sprawy z powodu użycia starego druku”.
Komu przysługuje zasiłek przy opiece nad dorosłym
Zasiłek opiekuńczy dostaje osoba objęta ubezpieczeniem chorobowym w ZUS, która nie może pracować, bo opiekuje się chorym członkiem rodziny. Przy opiece nad dorosłym obowiązuje kilka zasad:
- członkiem rodziny jest m.in. małżonek, rodzice, teściowie, dziadkowie, rodzeństwo, wnuki oraz dzieci powyżej 14. roku życia,
- chora osoba powinna mieszkać razem z tobą w czasie, gdy sprawujesz opiekę,
- zasiłek nie przysługuje, jeśli w domu jest ktoś inny, kto może zapewnić opiekę,
- na opiekę nad chorym członkiem rodziny innym niż dziecko przysługuje 14 dni w roku,
- zasiłek wynosi 80 proc. podstawy wymiaru i jest wypłacany za każdy dzień opieki, także za dni ustawowo wolne od pracy.
Podstawą jest zwolnienie lekarskie, czyli zaświadczenie o czasowej niezdolności do pracy wystawione z powodu opieki nad chorym. Lekarz wystawia je na podstawie stanu zdrowia osoby, którą się opiekujesz.
Zmiany także przy zasiłku macierzyńskim
To samo rozporządzenie upraszcza wnioski dla młodych rodziców, co może zainteresować twoją córkę lub synową. Zamiast trzech wniosków (ZAM, ZUR i ZAO) jest jeden formularz ZAM, na którym zaznacza się okres urlopu macierzyńskiego, rodzicielskiego albo ojcowskiego. Jeśli zasiłek wypłaca ZUS, nie trzeba dołączać skróconego odpisu aktu urodzenia dziecka, bo urząd pobierze dane na podstawie numerów PESEL. Gdy zasiłek wypłaca pracodawca, akt urodzenia jest nadal potrzebny.
Dlaczego ta zmiana ma znaczenie
Kobiety po pięćdziesiątce często są w tak zwanym pokoleniu kanapkowym: pomagają dorosłym dzieciom przy wnukach i jednocześnie opiekują się starzejącymi się rodzicami. Kiedy mama nagle trafia do łóżka z infekcją albo wraca do domu po zabiegu, ostatnie, na co jest czas, to wypełnianie rozbudowanych formularzy. Jeden wniosek i krótkie oświadczenie zamiast wielu szczegółowych pytań to realna oszczędność czasu i nerwów.
Pamiętaj, że oświadczenie musi być zgodne z prawdą. Jeśli w domu mieszka ktoś inny, kto może zająć się chorym, zasiłek opiekuńczy nie przysługuje.
Co zrobić krok po kroku
Gdy mama lub inny bliski zachoruje i potrzebuje twojej opieki, umów wizytę u lekarza i poproś o zwolnienie na opiekę. Potem złóż u pracodawcy lub w ZUS wniosek Z-15 z oświadczeniem, że nikt inny nie może zająć się chorym. Jeśli masz wątpliwości, ile dni opieki już wykorzystałaś w tym roku, zapytaj w dziale kadr albo sprawdź na PUE ZUS.
Źródło: Super Biznes (superbiz.se.pl), Infor.pl.
Ilustracja: wygenerowana przez AI
Comments