Ból łydek podczas chodzenia może być objawem miażdżycy tętnic kończyn dolnych

Ból nóg pojawiający się po przejściu kilkudziesięciu czy kilkuset metrów i ustępujący po chwili odpoczynku to typowy objaw miażdżycy tętnic kończyn dolnych — choroby, która nieleczona prowadzi do martwicy tkanek, amputacji, a w wielu przypadkach kończy się zgonem z powodu zawału serca lub udaru mózgu. Lekarze nazywają ten objaw chromaniem przestankowym.

Skąd bierze się ból

Blaszki miażdżycowe odkładają się w ścianach tętnic i stopniowo zwężają ich światło. Do mięśni nóg dociera wtedy zbyt mało krwi. Dopóki człowiek siedzi lub stoi, zapotrzebowanie jest niewielkie i nic nie boli. Gdy zaczyna iść, pracujące mięśnie potrzebują więcej tlenu, którego zwężone naczynia nie są w stanie dostarczyć. Pojawia się ból łydki, uda albo pośladka, zmuszający do zatrzymania się.

Dystans, po którym ból się pojawia, jest dla lekarza informacją o zaawansowaniu choroby. Im krótszy, tym gorzej. W zaawansowanym stadium ból występuje już w spoczynku, najczęściej w nocy, i ustępuje dopiero po opuszczeniu nogi z łóżka. To sygnał krytycznego niedokrwienia kończyny.

Objawy, których nie wolno lekceważyć

Poza bólem chorobę zdradzają: chłodna, blada skóra stóp, wypadanie owłosienia na podudziach, zgrubiałe i wolno rosnące paznokcie, niegojące się ranki i owrzodzenia na palcach lub pięcie. U mężczyzn zwężenie tętnic biodrowych bywa przyczyną zaburzeń erekcji. Wielu pacjentów tłumaczy sobie te dolegliwości wiekiem albo zwyrodnieniem kręgosłupa i trafia do lekarza dopiero wtedy, gdy rana na stopie nie chce się zagoić.

Kto choruje najczęściej

Największym czynnikiem ryzyka jest palenie papierosów. Kolejne to cukrzyca, nadciśnienie tętnicze, podwyższony cholesterol, otyłość, brak ruchu oraz wiek powyżej 60 lat. Miażdżyca nie ogranicza się do nóg — jeśli zajęła tętnice kończyn, z dużym prawdopodobieństwem toczy się także w naczyniach wieńcowych i szyjnych. Dlatego pacjent z chromaniem jest przede wszystkim pacjentem o wysokim ryzyku zawału i udaru.

Diagnostyka i leczenie

Podstawowym badaniem jest pomiar wskaźnika kostka–ramię, czyli porównanie ciśnienia na tętnicy w okolicy kostki i na ramieniu. Badanie trwa kilkanaście minut i nie wymaga przygotowania. Uzupełnia je USG dopplerowskie, a przy kwalifikacji do zabiegu — angiografia lub angio-tomografia.

Leczenie opiera się na bezwzględnym rzuceniu palenia, lekach przeciwpłytkowych i statynach, wyrównaniu cukrzycy i ciśnienia oraz regularnym treningu marszowym. Chodzenie do granicy bólu, kilka razy dziennie, pobudza rozwój krążenia obocznego i u wielu pacjentów wyraźnie wydłuża dystans marszu. Gdy to nie wystarcza, wykonuje się angioplastykę ze stentowaniem albo operację pomostowania. Pojawienie się bólu spoczynkowego lub owrzodzenia wymaga pilnej konsultacji chirurga naczyniowego.