Cztery objawy wysokiego cukru. Prof. Irina Kowalska: trzeba szybko zgłosić się do lekarza

Około 8 mln Polaków ma podwyższony poziom cukru we krwi, a blisko 5 mln z nich znajduje się w stanie przedcukrzycowym. Prof. dr hab. Irina Kowalska, kierownik Kliniki Chorób Wewnętrznych i Metabolicznych, specjalistka chorób wewnętrznych, endokrynologii i diabetologii, w rozmowie z Medonetem wskazuje cztery symptomy, które powinny skłonić do natychmiastowej wizyty u lekarza rodzinnego.

Chodzi o wzmożone pragnienie, częste oddawanie moczu, niezamierzoną utratę masy ciała i osłabienie. Diabetolożka dodaje do tej listy większą podatność na zakażenia i nawracające infekcje oraz rany i skaleczenia, które nie chcą się goić.

— Jeżeli wzmożone pragnienie, częste oddawanie moczu, utrata wagi, osłabienie już się pojawią, trzeba szybko zgłosić się do lekarza POZ. Ten zestaw objawów to mocny sygnał, że stężenie glukozy jest znacznie podwyższone — mówi prof. Irina Kowalska.

Jak tłumaczy, świadomość tych symptomów wśród Polaków pozostaje zbyt mała, choć same objawy hiperglikemii są bardzo charakterystyczne. Pacjenci opisują je różnie, bo części z nich zwyczajnie nie zauważają — nie zwracają uwagi na to, że piją więcej albo częściej chodzą do toalety.

Cukrzyca typu 1 i typu 2 dają inny obraz

W cukrzycy typu 1 niedobór insuliny narasta gwałtownie, więc objawy pojawiają się nagle i chorobę rozpoznaje się praktycznie zawsze. W typie 2 dolegliwości narastają powoli, a diagnozę stawia się często przypadkiem. Dlatego, jak podkreśla prof. Kowalska, cukrzycy typu 2 trzeba aktywnie szukać.

Długo utrzymująca się wysoka glikemia uszkadza naczynia krwionośne, a przez nie — wszystkie narządy. Rozwijają się powikłania mikronaczyniowe, obejmujące narząd wzroku, nerki i nerwy, oraz makronaczyniowe, dotyczące serca, mózgu i naczyń obwodowych. Do tego dochodzi zespół stopy cukrzycowej. Zdaniem diabetolożki zbyt często chorobę wykrywa się dopiero w obrazie powikłań, na przykład gdy u pacjenta widoczne są już zmiany na dnie oka — a to oznacza, że cukrzyca trwała długo.

Badanie raz na trzy lata po 45. roku życia

Polskie Towarzystwo Diabetologiczne zaleca, by każda osoba po 45. roku życia oznaczała stężenie glukozy w osoczu krwi żylnej raz na trzy lata. Osoby z grupy ryzyka — z nadwagą, otyłością, z rozpoznanym stanem przedcukrzycowym — powinny robić to co roku, niezależnie od wieku.

— To nie może być oznaczenie glukometrem, tylko musi być oznaczenie glukozy w osoczu krwi żylnej w laboratorium — zaznacza prof. Kowalska.

Granicę 45 lat wyznaczyły badania epidemiologiczne, bo ryzyko cukrzycy typu 2 rośnie z wiekiem. Mimo prostoty tego testu w Polsce wykonuje się go wciąż zbyt rzadko. Dane epidemiologiczne mówią o 3–3,5 mln chorych na cukrzycę, ale rzeczywista liczba jest wyższa ze względu na osoby niezdiagnozowane.

Prof. Irina Kowalska jest autorką i współautorką ponad 150 prac naukowych, a od 2022 r. członkiem korespondentem Polskiej Akademii Nauk. Zajmuje się m.in. patogenezą insulinooporności, rolą mięśni szkieletowych i tkanki tłuszczowej w jej rozwoju oraz zaburzeniami metabolicznymi w zespole policystycznych jajników.